Chỉ làm những việc mình thật sự cảm thấy có ích, hiểu rõ được mục tiêu và muốn làm.
Greg McKeown có hai cuốn sách thường được nhắc đến cùng nhau: Essentialism: The Disciplined Pursuit of Less và Effortless: Make It Easier to Do What Matters Most. Cả hai đều xoay quanh một ý tưởng cốt lõi: thay vì làm nhiều hơn, hãy chỉ làm những gì thật sự quan trọng, và làm chúng theo cách nhẹ nhàng hơn.
- Essentialism: The Disciplined Pursuit of Less dạy cách nhận diện đâu là quan trọng thật sự trong cuộc sống và dũng cảm loại bỏ phần còn lại.
- Effortless: Make It Easier to Do What Matters Most thì hướng dẫn cách làm cho những điều quan trọng ấy trở nên nhẹ nhàng, ít tốn sức hơn—nhưng không kém phần hiệu quả.
Essentialism
Cốt lõi của Essentialism là nguyên tắc Pareto (80/20): 80% những việc ta làm hằng ngày thực ra không mang lại nhiều giá trị. Nếu cứ lao vào tất cả, kết quả là ta chỉ làm mọi thứ ở mức dở chừng mà chẳng có gì đi đến đích. Greg gọi đây là nghịch lý của người thành công: ban đầu, để đạt được thành tựu, chúng ta có mục tiêu rõ ràng và tập trung dồn lực. Nhưng khi đã có năng lực và được nhiều người tìm đến, ta bắt đầu nhận thêm đủ loại công việc vụn vặt. Từng chút một, ta bị kéo ra khỏi mục tiêu ban đầu và mất dần phương hướng.
Greg đưa ra một số nguyên tắc thực hành rất thực tế:
- Tạo thời gian riêng để suy nghĩ – ngoài những lúc bận rộn với công việc, ta cần khoảng lặng chỉ để viết ra điều mình muốn, bằng giấy và bút.
- Chọn lọc thông tin – chỉ giữ lại phần kết luận và cái cần thiết, thay vì để mình ngập trong biển dữ liệu.
- Ngưỡng 90 điểm – nếu một cơ hội, công việc, hay lời mời hợp tác không đạt ít nhất 90/100 điểm quan trọng với bạn, thì hãy coi nó như 0 điểm và bỏ qua.
- Rõ ràng về lịch trình và hành động – biết chính xác giờ nào làm việc gì, vì mục tiêu nào, thì mới không bị cuốn vào việc “ôm thêm” cái khác.
Effortless
Nếu Essentialism là về việc chọn lọc, thì Effortless là về cách hành động. Greg McKeown nhận ra rằng rất nhiều người, sau khi đã chọn đúng việc, lại biến quá trình thực hiện thành một hành trình đầy gánh nặng: ôm đồm, cầu toàn, hoài nghi, và cuối cùng kiệt sức.
Trong Effortless, Greg đưa ra ba hướng tiếp cận:
- Quyết định giới hạn (limit): thay vì làm cho đến khi kiệt quệ, hãy xác định trước bao nhiêu là đủ. Giống như nguyên tắc “đừng làm hôm nay nhiều hơn mức mà bạn có thể hồi phục vào ngày mai.” Define “done” clearly: nếu muốn làm cho mọi việc trở nên khó khăn, hãy cứ để mục tiêu mơ hồ. Muốn dễ dàng, phải định nghĩa rõ ràng “hoàn tất” là gì.
- Cố định thời gian và địa điểm: biến công việc quan trọng thành thói quen gắn với khung giờ hoặc địa điểm cụ thể. Ví dụ: viết vào 7 giờ sáng ở bàn làm việc quen thuộc. Điều này loại bỏ sự lưỡng lự “khi nào thì bắt đầu?”.
- Không nghi ngờ: tin vào hệ thống và vào lựa chọn đã được cân nhắc từ trước. Nhiều khi sự do dự chính là kẻ cướp năng lượng lớn nhất.
Greg cũng khuyến khích cách tiếp cận “Effortless Action” – luôn tự hỏi: “Có cách nào đơn giản hơn để đạt kết quả tương tự không?” Và “Effortless Results” – tập trung vào hệ thống dài hạn để tạo ra kết quả bền vững, thay vì liên tục gắng sức cho từng đầu việc nhỏ.
Residual results vs. Linear results: nếu nỗ lực của bạn chỉ cho ra lợi ích một lần thì đó là kết quả tuyến tính. Nhưng nếu bạn đầu tư đúng cách, bạn có thể tạo ra kết quả tồn dư: làm một lần, hưởng lợi mãi về sau (ví dụ viết một quy trình, hay tạo một hệ thống).
Tynan Effect: sau khi than phiền, hãy lập tức nói một điều mình biết ơn. Sau khi thấy tội lỗi hay tự nghi ngờ, hãy tự khen bản thân một điều. Đây là cách rèn luyện não bộ để mở rộng thay vì thu hẹp.
Reading as leverage: đọc sách là một trong những hoạt động có “đòn bẩy” lớn nhất. Chỉ với một ngày và vài đô la, bạn có thể tiếp cận tư duy và kinh nghiệm mà những người thông minh nhất đã dành cả đời để đúc kết.