Giới thiệu qua thì, Cuộc thi Piano Quốc tế Frédéric Chopin là một trong những cuộc thi piano danh giá nhất thế giới, được tổ chức tại Warsaw, Ba Lan, từ năm 1927. Đây là nơi những tài năng piano trẻ thể hiện kỹ thuật, cảm xúc và phong cách của mình với những bản nhạc kinh điển của Chopin, nổi tiếng châu Á thì là Đặng Thái Sơn, gần đây thì có Lý Vân Địch (đã bị cấm biểu diễn ở Trung Quốc do dính án mua dâm :<). Mình đã theo dõi Chopin Competition từ rất lâu, lâu đến mức nó giống như một cái mốc quen thuộc 5 năm 1 lần hơn là một sự kiện cụ thể.

Hồi bé, mình chỉ biết mang máng đây là cuộc thi piano danh giá, nơi có Đặng Thái Sơn từng đoạt giải, mãi đến năm 2021 mới theo dõi khá sát vì Covid, mọi người đều ở nhà, cuộc thi năm đó được livestream trên YouTube. Cô giáo dạy piano của mình ở Nhật cũng xem, thế là hai cô trò trao đổi suốt mùa thi, mỗi tuần gặp cô thì đều kể kể và nói giá mà đi xem được. Cô thì cổ vũ mấy thí sinh Nhật, còn mình thì cổ vũ Cateen và Bruce Liu (vô địch năm đó), mình cũng không phải dạng nghe hiểu được nhưng cách chơi của hai người này rất lạ và nhiều cảm xúc, rất có lực, cuốn hút. Năm đó, cô giáo cũng khuyến khích mình tập Chopin, mình cũng đã biểu diễn một bản Chopin, thực sự đúng là một kỷ niệm đẹp, kiểu như piano quay lại đúng chỗ của nó trong cuộc sống mình. Mình học piano từ bé, không chuyên lại kèm chuyển nhà, chuyển quốc gia nên việc tập đều duy trì một nhịp tập ổn định thì rất khó, giai đoạn mình xê dịch nhiều, lười tập, nhưng cũng không thấy ghét đàn nhưng thật cảm ơn là nó luôn nằm đó, chờ mình quay lại.

Quyết định đi thật
Lúc bắt đầu nghĩ đến chuyện đi Ba Lan xem cuộc thi, mình có tìm vé các vòng thi chính và phát hiện ra… hết sạch từ một năm trước =)) loài người thật đáng sợ. Ở Nhật thấy đặt trước cũng ghê rồi nhưng không ngờ là người Châu Âu cũng hung hãn như vậy, nhưng nói cũng đúng vì cuộc thi 5 năm 1 lần, lại toàn tài năng mới, ai cũng mong chờ. Mình còn tra rất kỹ, định rủ cả bác mình đi xem, nhưng đúng là không còn cách nào. Sau đó mới biết có concert khai mạc (concert d’inauguration), và concert của người thắng giải nhất sẽ bán vé sau. Mình nghĩ là nếu mua được thì sẽ cố đi cả hai, nhưng ưu tiên concert khai mạc vì có Bruce Liu, lại có Đặng Thái Sơn, và coi như là mở đầu của cuộc thi, rồi sau đó lại về nhà hóng cuộc thi trên YouTube vậy. Đến ngày bán vé concert khai mạc, mình hẹn giờ vào canh cả trên điện thoại và máy tính, mình canh concert khai mạc và chồng canh cái còn lại. Mua được vé concert là mình mua luôn vé máy bay và đặt khách sạn, dù vé máy bay sát ngày tăng gần gấp đôi, và cũng phải sắp xếp rất nhiều thứ mới đi được.

Cuối cùng mình mua được hai vé hàng thứ ba, chỉ có điều là… vé số 3 và số 5, cách nhau một ghế =)) Lúc bấm mua thì không nghĩ nhiều, chỉ sợ hết vé, run rẩy luống cuống thanh toán xong mới ngồi check lại, thấy số ghế mới biết đã mua được vé và cũng biết là mua hơi ngu… May là tới hôm concert thì được bác thiên thần ngồi ghế số 4 đổi chỗ cho. Nói thêm về chỗ ngồi thì ghế ngồi còn đúng hướng mình thích là cánh trái, nhìn rõ người chơi và tay (lúc nào đi nghe cũng canh mé này hehe). Hơi xu một chút là đoạn có bốn cây piano cùng lúc thì Bruce Liu và Đặng Thái Sơn lại ngồi bên tay phải, nhưng thôi, lúc solo cũng được hóng đủ rồi.

Bản concert này ở đây nhé (và có thể soi thấy hai người tụi mình mắt lấp lánh ở dàn khán giả haha).

Niềm vui để dành
Concert khai mạc thật ra không phải là những bản piano Chopin, nhưng được nghe một bản Polonaise mở đầu tại chính ở Warsaw thôi là đã thấy đủ hạnh phúc rồi hehe. Mọi thứ hùng tráng, lễ hội, giống như cả thành phố cùng hát lên trong âm nhạc.

Bruce Liu chơi bản của Saint‑Saëns, Piano Concerto No.5 “The Egyptian” . Bản này vốn dĩ được viết theo cảm hứng từ chuyến đi của ở Ai Cập, những đoạn piano lướt trên phím, kết hợp với dàn nhạc đầy màu sắc, tạo ra thứ âm thanh vừa hào nhoáng, vừa đủ cung bậc như đang đi dọc sông vậy. Mình cũng chưa nghe bản này trước, cũng không đủ trình để cảm hết, nhưng tất cả những sắc thái nghe từ tầm gần đã đủ làm mình wow và hạnh phúc lắm lắm rồi!!! Huhu nghe xong về nghe YouTube thấy không đã ghiền :(.

Cuối concert là Bach Concerto cho bốn piano. Bốn cây đàn cùng hòa vào dàn nhạc, có Bruce Liu, Đặng Thái Sơn, Yulianna Avdeeva và Garrick Ohlsson (đều là những người trong ban giám khảo). Khoảnh khắc đó thật sự rất khác: bốn người, bốn ngôn ngữ âm nhạc khác nhau, kiểu bác Garrick chơi nó cảm giác đơn giản không cần cố gắng, Yulianna thì là người chơi mà chồng mình thích, kiểu tinh tế nhiều sắc thái, bác Đặng Thái Sơn thì vẫn tinh tế, cảm giác chơi đúng hoàn hảo văn mẫu, còn Bruce Liu thì mình thích là thể hiện âm nhạc qua âm lượng rất mạnh mẽ. Nghe thực sự mỗi 10s rùng mình một lần cũng không phải nói quá, mỗi phrase đều được thể hiện rất đặc sắc.

Ra khỏi nhà hát, mình lâng lâng, hai chân nhảy tưng tưng đúng kiểu vui quá bay bay chân không chạm đất như thỏ ấy… phát điên theo đúng nghĩa đen. Lên tàu về, chắc thấy mình vẫn cười hê hê nên có hai cô chú đứng tuổi nhìn mình cũng cười cười, lúc sau, một cặp đôi trẻ quay sang mình nói rất to “Nghe đã nhỉ? Phê!!” hay gì gì đấy kiểu thế. Lúc đó mình mới nhận ra là cả ba đôi trên tàu đều đang ôm pamphlet của chương trình, một dấu hiệu nhận biết rất rõ của đồng fan haha. Mắt mọi người sáng rực, mình tin là lúc đấy mắt mình (và người chồng đáng thương bị mình lôi theo đi nghe) cũng đầy niềm vui. Vui là bạn đồng hành với mình cũng cảm thấy rất thích (và thật may mắn là cũng ủng hộ quyết định có phần ngẫu hứng của mình). Đúng là được nghe trực tiếp, ngồi gần dàn nhạc, âm thanh thật bao 360 độ quanh người, không cần hiểu không cần suy nghĩ nhiều, cảm xúc nó đập thẳng và ngấm đọng trong tim.

Những ngày ở Warsaw
Ngoài concert, chuyến đi còn rất nhiều mảnh nhỏ khác, được thăm thú Ba Lan, hít khí trời mùa đông lạnh xé người, ngắm bầu trời Warsaw.

Mình được đi thăm nơi đặt trái tim của Chopin, rồi vào bảo tàng Chopin, cảm giác giống như được bước vào thế giới của ông, rất gần, rất thật, đến lúc ra sân bay, còn được nghe nhạc Chopin (và được nghe thêm hẳn 1 tiếng do máy bay delay hic), thấy vui một cách trọn vẹn.

Nhà thờ Holy Cross Church, Nơi đặt trái tim của Chopin

Mấy thứ vụn vặt khác kể ra thì nhiều: đi bảo tàng do thái biết được rất nhiều nhưng thông tin bị quá tải, 2 vợ chồng đi mà muốn ói vì nạp quá nhèo thông tin; đi viện Copernicus thăm robot cũng vui; đi ăn đồ ăn các thứ cũng khá là ngon, cảm giác trời lạnh và hơi buồn, khách sạn đặt cũng thích, sạch sẽ, góc nhìn cửa sổ ra thành phố rất đẹp; đi lại phương tiện công cộng cũng tiện lợi (hơi dị là kiểu vé 1,5h xong quẹt QR trên tàu, lên tàu phải đi soi xem mã QR ở đâu để quẹt lol).

Sau cùng
Mình đi chuyến này với một kỳ vọng rất đơn giản: được nghe tận tai, được hít khí trời Ba Lan những ngày này. Mình đã mang được về rất nhiều, những cảm giác rung động rất thật, mang về được một niềm vui kéo dài, lúc đó mình cũng nghĩ (và bây giờ mình ngồi viết lại cũng thấy) là niềm vui này chắc đủ nuôi mình vui vài năm haha.

Vui quá là vui ~

Nếu Outliers của Malcolm Gladwell khiến “quy tắc 10.000 giờ” trở nên nổi tiếng, thì Peak của Anders Ericsson – nhà tâm lý học chuyên nghiên cứu về hiệu suất – mới là cuốn sách đi thẳng vào bản chất: 10.000 giờ không phải là bí quyết, mà là loại hình luyện tập mới quyết định bạn có thành chuyên gia hay không.

Ericsson nhấn mạnh rằng không phải cứ luyện tập nhiều là tiến bộ. Luyện tập thường ngày – kiểu “tập cho vui”, “đánh đàn cho quen tay” – hầu như không mang lại sự khác biệt lớn. Cái cần là deliberate practice (luyện tập có chủ đích), với những nguyên tắc rõ ràng:

1. Có mục tiêu cụ thể – không tập mơ hồ, mà xác định chính xác mình muốn cải thiện điều gì.

2. Tập trung cao độ – không tập kiểu hời hợt, mà dồn toàn bộ sự chú ý trong khoảng thời gian ngắn (ví dụ 1 giờ).

3. Phản hồi tức thì – biết ngay cái gì đúng, cái gì sai, để điều chỉnh kỹ thuật. Càng sớm nhận phản hồi sau khi thực hành, tác động cải thiện càng mạnh. Và chất lượng phản hồi phụ thuộc trực tiếp vào chất lượng người thầy hoặc huấn luyện viên.

4. Thoát khỏi vùng an toàn – tập ở mức độ khó lên dần dần, cao hơn một chút so với khả năng hiện tại, để buộc não và cơ thể thích nghi, vừa xây dựng khả năng “tự làm mới bản thân hết lần này đến lần khác” khi hoàn cảnh thay đổi.

Khi hội đủ bốn yếu tố này, việc luyện tập mới thật sự có giá trị.

Cái này sẽ dẫn chúng ta vào vòng lặp:
Tiến bộ nhanh → chạm giới hạn giả tạo (thường do kỹ thuật, không phải do nỗ lực) → trì trệ, thất vọng → đột phá bất ngờ → quay lại vòng mới.

Đây chính là lý do tại sao có người tập 20 năm vẫn dậm chân tại chỗ, trong khi người khác chỉ cần vài năm đã vượt trội. Điểm mấu chốt là cách luyện tập này giúp xây dựng mental representations – các mô hình tinh thần gồm hình ảnh, từ ngữ, cảm giác giúp não tái hiện lại trải nghiệm. Ví dụ: một kỳ thủ cờ vua không chỉ nhớ nước đi, mà còn “nhìn thấy” cấu trúc bàn cờ sắp tới. Một golfer có thể hình dung trước tư thế, cú xoay hông, đường bóng trong đầu. Mình cũng cảm thấy khi mà tập đủ nhiều thì khi đánh đàn mình có thể hình dung được trong đầu 1 giây tiếp theo ngón tay mình sẽ đặt ở đâu, kiểu nó như thước phim quay chậm trong não á.

Việc hình dung mục tiêu là yếu tố quan trọng. Nó cho phép bạn “tập dượt” trong đầu trước khi hành động thật sự. Và để hình dung chính xác, bạn cần có những hình mẫu xuất sắc để noi theo – một bản ghi âm mẫu khi học nhạc, một vận động viên chuyên nghiệp khi học kỹ thuật thể thao, hoặc một mentor giỏi trong nghề nghiệp. Càng có ví dụ chuẩn mực, mental representation của bạn càng rõ ràng, từ đó việc cải thiện càng hiệu quả.

Một trong những điểm hay nhất của Peak là cách Ericsson giải ảo khái niệm tài năng thiên phú. Ông chứng minh rằng ngay cả những thần đồng hay savant cũng không có gì khác biệt về gen; điểm chung duy nhất của họ là đã trải qua một quá trình luyện tập đặc biệt, lặp đi lặp lại trong thời gian dài dưới sự hướng dẫn đúng đắn. Thông điệp dành cho chúng ta là: ngay cả khi đã trưởng thành, ta vẫn có thể đạt đến trình độ cao trong nhiều kỹ năng. Tuổi tác chắc chắn mang đến một số giới hạn – tốc độ học chậm hơn, khả năng thích nghi (neuroplasticity) giảm – nhưng điều đó không có nghĩa là không thể. Bạn vẫn có thể trở thành một người chơi golf xuất sắc ở tuổi 40, hay bắt đầu học một ngoại ngữ mới ở tuổi 50 và sử dụng thành thạo.

Dĩ nhiên, đỉnh cao tuyệt đối – nơi hội tụ những người dám đẩy cơ thể và trí óc đến cực hạn – sẽ khó đạt được nếu bắt đầu muộn. Nhưng để tiến gần đến đỉnh cao, trở thành người “giỏi thật sự” trong lĩnh vực mình chọn thì hoàn toàn không có gì là không thể.

Greg McKeown có hai cuốn sách thường được nhắc đến cùng nhau: Essentialism: The Disciplined Pursuit of Less và Effortless: Make It Easier to Do What Matters Most. Cả hai đều xoay quanh một ý tưởng cốt lõi: thay vì làm nhiều hơn, hãy chỉ làm những gì thật sự quan trọng, và làm chúng theo cách nhẹ nhàng hơn.

• Essentialism: The Disciplined Pursuit of Less dạy cách nhận diện đâu là quan trọng thật sự trong cuộc sống và dũng cảm loại bỏ phần còn lại.

• Effortless: Make It Easier to Do What Matters Most thì hướng dẫn cách làm cho những điều quan trọng ấy trở nên nhẹ nhàng, ít tốn sức hơn—nhưng không kém phần hiệu quả.

Essentialism

Cốt lõi của Essentialism là nguyên tắc Pareto (80/20): 80% những việc ta làm hằng ngày thực ra không mang lại nhiều giá trị. Nếu cứ lao vào tất cả, kết quả là ta chỉ làm mọi thứ ở mức dở chừng mà chẳng có gì đi đến đích. Greg gọi đây là nghịch lý của người thành công: ban đầu, để đạt được thành tựu, chúng ta có mục tiêu rõ ràng và tập trung dồn lực. Nhưng khi đã có năng lực và được nhiều người tìm đến, ta bắt đầu nhận thêm đủ loại công việc vụn vặt. Từng chút một, ta bị kéo ra khỏi mục tiêu ban đầu và mất dần phương hướng.

Greg đưa ra một số nguyên tắc thực hành rất thực tế:

• Tạo thời gian riêng để suy nghĩ – ngoài những lúc bận rộn với công việc, ta cần khoảng lặng chỉ để viết ra điều mình muốn, bằng giấy và bút.

• Chọn lọc thông tin – chỉ giữ lại phần kết luận và cái cần thiết, thay vì để mình ngập trong biển dữ liệu.

• Ngưỡng 90 điểm – nếu một cơ hội, công việc, hay lời mời hợp tác không đạt ít nhất 90/100 điểm quan trọng với bạn, thì hãy coi nó như 0 điểm và bỏ qua.

• Rõ ràng về lịch trình và hành động – biết chính xác giờ nào làm việc gì, vì mục tiêu nào, thì mới không bị cuốn vào việc “ôm thêm” cái khác.

Effortless

Nếu Essentialism là về việc chọn lọc, thì Effortless là về cách hành động. Greg McKeown nhận ra rằng rất nhiều người, sau khi đã chọn đúng việc, lại biến quá trình thực hiện thành một hành trình đầy gánh nặng: ôm đồm, cầu toàn, hoài nghi, và cuối cùng kiệt sức.

Trong Effortless, Greg đưa ra ba hướng tiếp cận:

1. Quyết định giới hạn (limit): thay vì làm cho đến khi kiệt quệ, hãy xác định trước bao nhiêu là đủ. Giống như nguyên tắc “đừng làm hôm nay nhiều hơn mức mà bạn có thể hồi phục vào ngày mai.” Define “done” clearly: nếu muốn làm cho mọi việc trở nên khó khăn, hãy cứ để mục tiêu mơ hồ. Muốn dễ dàng, phải định nghĩa rõ ràng “hoàn tất” là gì.

2. Cố định thời gian và địa điểm: biến công việc quan trọng thành thói quen gắn với khung giờ hoặc địa điểm cụ thể. Ví dụ: viết vào 7 giờ sáng ở bàn làm việc quen thuộc. Điều này loại bỏ sự lưỡng lự “khi nào thì bắt đầu?”.

3. Không nghi ngờ: tin vào hệ thống và vào lựa chọn đã được cân nhắc từ trước. Nhiều khi sự do dự chính là kẻ cướp năng lượng lớn nhất.

Greg cũng khuyến khích cách tiếp cận “Effortless Action” – luôn tự hỏi: “Có cách nào đơn giản hơn để đạt kết quả tương tự không?” Và “Effortless Results” – tập trung vào hệ thống dài hạn để tạo ra kết quả bền vững, thay vì liên tục gắng sức cho từng đầu việc nhỏ.

Residual results vs. Linear results: nếu nỗ lực của bạn chỉ cho ra lợi ích một lần thì đó là kết quả tuyến tính. Nhưng nếu bạn đầu tư đúng cách, bạn có thể tạo ra kết quả tồn dư: làm một lần, hưởng lợi mãi về sau (ví dụ viết một quy trình, hay tạo một hệ thống).

Tynan Effect: sau khi than phiền, hãy lập tức nói một điều mình biết ơn. Sau khi thấy tội lỗi hay tự nghi ngờ, hãy tự khen bản thân một điều. Đây là cách rèn luyện não bộ để mở rộng thay vì thu hẹp.

Reading as leverage: đọc sách là một trong những hoạt động có “đòn bẩy” lớn nhất. Chỉ với một ngày và vài đô la, bạn có thể tiếp cận tư duy và kinh nghiệm mà những người thông minh nhất đã dành cả đời để đúc kết.

Con số 4000 này, như Oliver Burkeman nói, “ngắn đến mức vừa nực cười, vừa đáng sợ, vừa… xúc phạm”. Cuốn sách không phải là một “cẩm nang quản lý thời gian”, mà là một lời nhắc nhở: thời gian hữu hạn, ta không bao giờ có thể làm hết mọi thứ.

Burkeman chỉ ra rằng cuộc săn đuổi sự hoàn hảo hay “check hết mọi box” là ảo tưởng. Những người theo đuổi sự hoàn hảo, sợ này sợ nọ nên không bắt đầu, kết cục, họ sống mãi trong vùng “khả năng vô tận” mà không bao giờ biến nó thành thực tại. Thực ra, “every choice we make is both an affirmation and a sacrifice”: mọi quyết định đều là một sự khẳng định và đồng thời là một lời từ biệt một cái gì đó.

Một trong những phần hay nhất của sách là cách Burkeman “minh oan” cho sự trì hoãn. Ông không kêu gọi ta loại bỏ nó, mà chỉ ra rằng: “The point isn’t to eradicate procrastination, but to choose more wisely what you’re going to procrastinate on.” Nói cách khác, quản lý thời gian không phải là làm tất cả, mà là chọn khôn ngoan việc gì để bỏ qua.

1. Pay yourself first with time – Hãy dành thời gian cho điều quan trọng trước tiên. Nếu bạn chờ làm xong mọi việc lặt vặt rồi mới viết, vẽ, yêu thương hay dấn thân cho một dự án cá nhân, thì bạn sẽ không bao giờ có lúc “rảnh”. Cách duy nhất là làm nó ngay hôm nay, dù chỉ một chút.

2. Limit your work in progress – Bắt đầu hàng chục dự án một lúc chỉ tạo ra ảo giác an toàn. Thực ra, đó là một cách trốn tránh: bạn làm dở tất cả, nhưng chẳng hoàn thành cái nào. Tập trung vào ít việc hơn để thực sự đi đến cùng.

3. Resist the allure of middling priorities – Kẻ thù nguy hiểm nhất không phải là những việc vô nghĩa, mà là những việc “cũng khá quan trọng”. Chúng đủ hấp dẫn để ngốn thời gian, nhưng không bao giờ đem lại ý nghĩa lớn.

4. Keep a “done list” – Thay vì chỉ nhìn vào to-do list bất tận, hãy ghi lại những gì bạn đã hoàn thành. Điều này giúp bạn nhận ra rằng mình không “dậm chân tại chỗ” và nuôi dưỡng cảm giác tiến bộ.

Burkeman cũng nhắc đến cái mình thấy thấm nhất là sự nguy hiểm của việc ảo tưởng kiểm soát. Suốt ngày nói time management nhưng thực sự có quản lý được thời gian đâu… Chúng ta thường nghĩ rằng nếu đủ kỷ luật và đủ khéo léo, mình có thể “sắp xếp” thời gian để vừa hoàn thành công việc, vừa có thời gian cho đam mê, vừa tận hưởng cuộc sống. Thực tế thì không. Luôn luôn có cái giá phải trả. Thành công thực sự là chấp nhận cái hữu hạn, chấp nhận “nghỉ tay” với hầu hết mọi thứ, để tập trung cho một số ít điều quan trọng.

Cho ai không hiểu tiêu đề dịch quá gượng gạo thì mình lấy hai từ này từ câu “một nghề cho chín còn hơn chín nghề”, nhưng ở thời đại bây giờ rõ ràng chuyên môn hoá cao, như câu trên thì “một nghề” mới là trung tâm xã hội, nhưng cuốn này lại đề cập đến một góc nhìn ngược lại, ở đó “chín nghề” lại được đánh giá cao hơn.

Mở đầu cuốn này là hai hình tượng đối lập: Tiger Woods, thần đồng golf được cha huấn luyện từ khi 2 tuổi, là minh chứng hoàn hảo cho chuyên môn hóa sớm; trong khi Roger Federer lại lớn lên giữa vô số môn thể thao khác nhau và chỉ chọn tennis khi đã 12 tuổi. Cha mẹ Federer không ép buộc mà chỉ “tạo ra nhiều cơ hội để thử, rồi giúp con tự suy ngẫm để học được nhiều nhất về chính mình”. Chính sự đa dạng trải nghiệm ấy đã bồi đắp khả năng phối hợp và tư duy linh hoạt, đưa Federer trở thành một huyền thoại.

Vậy khi nào “một nghề” thắng, khi nào “chín nghề” thắng? Epstein phân biệt hai loại môi trường học tập và làm việc:

• Kind problems (vấn đề “hiền lành”): luật rõ ràng, phản hồi nhanh chóng, tình huống lặp đi lặp lại. Đây là đất cho chuyên gia – ví dụ cờ vua, golf, kế toán.

• Wicked problems (vấn đề “khó lường”): luật mơ hồ, ít phản hồi, hoàn cảnh thay đổi liên tục. Đây là nơi generalist tỏa sáng – ví dụ khoa học liên ngành, công nghệ, kinh doanh, chính trị.

Chuyên gia giỏi trong môi trường ổn định. Nhưng khi thế giới đầy biến động, người có “range” – trải nghiệm đa dạng, góc nhìn rộng – lại dễ dàng tìm ra chiến lược đúng. Các nhà nghiên cứu khi tìm hiểu về những nhà đổi mới vĩ đại nhận thấy điểm chung: họ là systems thinkers – những người có khả năng kết nối những mảnh thông tin rời rạc từ nhiều nguồn, và đặc biệt là đọc rộng, vượt khỏi chuyên môn hẹp của mình. Steve Jobs từng nói: “Creativity is just connecting the dots.” Chính sự đa dạng trải nghiệm mới giúp ta có nhiều “dots” để kết nối. Cá nhân mình cũng thấy đồng cảm: bản thân từng đi qua nhiều trải nghiệm rất khác nhau. Có lúc chúng tưởng chừng rời rạc, nhưng mình hi vọng một ngày sẽ cross chúng lại, để tạo ra được giá trị mới.

Epstein cũng đưa ra cách để những người “chín nghề” có thể luyện tập học và nhớ lâu: những cách học khó khăn, chậm chạp lại đem đến kết quả bền lâu:

• Interleaving: trộn lẫn các chủ đề khi học.

• Spacing: ôn tập ngắt quãng thay vì nhồi nhét.

• Generation effect: tự tạo câu trả lời, kể cả sai, giúp nhớ lâu hơn.

Epstein kết lại bằng ba từ: “Đừng cảm thấy mình chậm trễ”. Nếu Outliers của Malcolm Gladwell nhấn mạnh sức mạnh của 10.000 giờ luyện tập, thì Range của Epstein lại bổ sung một sự thật quan trọng: trong một thế giới phức tạp và khó đoán, người “chín nghề” thường có lợi thế rõ rệt. Thành công không chỉ đến từ việc chọn đúng một chuyên ngành từ sớm và tiến thẳng như đường thẳng. Con đường vòng vo, thử nghiệm, đổi hướng – tất cả đều có giá trị.

• Đừng ám ảnh về hiệu suất tức thời. Quan trọng là đi đúng tốc độ của riêng bạn.

• Hãy coi việc thử nhiều thứ là một phần của học tập. Không có trải nghiệm nào thật sự “lãng phí”.

• Kết hợp điểm mạnh của chuyên môn với sự rộng mở của trải nghiệm đa dạng. Đó là công thức phù hợp nhất với thế giới nhiều “wicked problems” hiện nay.

Đọc xong Range, mình thấy nhẹ nhõm hơn chút và có thêm niềm tin với chính cái career path chĩa 4 phương 8 hướng của mình…

Phần 1: Philosophy – Triết lý tối giản

Đầu tiên là chúng ta cần nhìn lại mối quan hệ giữa con người và đồ đạc. Một món đồ không chỉ chiếm chỗ, nó còn ngốn năng lượng: ta phải nghĩ cách mua, giữ gìn, bảo quản, rồi áy náy nếu bỏ đi. Sở hữu nhiều chưa chắc đã thoải mái; đôi khi càng ít, ta càng nhẹ nhõm.

Vài nguyên tắc đáng ghi lại:

• You are not what you own: Đồ đạc không phải là con người bạn. Những món đồ “aspirational” (ví dụ mua dụng cụ tập gym để tưởng tượng mình sẽ thành vận động viên) thường chỉ kéo bạn vào ảo tưởng.

• Less stuff = less stress: Sở hữu nhiều đồng nghĩa với nhiều trách nhiệm—mua sắm, giữ gìn, bảo quản. Giảm đồ nghĩa là giảm bớt gánh nặng tinh thần.

• Less stuff = more freedom: Đồ đạc có thể biến thành cái neo, giữ chúng ta khỏi những thay đổi hay trải nghiệm mới. (Nhiều đồ quá mỗi lần dọn nhà chuyển nhà muốn làm mồi lửa luôn…)

• Become detached: Nghĩ về lần đi du lịch chỉ với một balo, bạn vẫn sống ổn. Vậy thì, tại sao ở nhà lại cần nhiều đến thế?

• Be a good gatekeeper: Hãy coi ngôi nhà như một không gian thiêng liêng, bạn là người gác cổng. Khi đồ muốn vào, bạn có quyền nói “xin lỗi, hết chỗ”.

• Enjoy without owning: Có những niềm vui đến từ việc mượn, thuê, chia sẻ, chứ không nhất thiết phải sở hữu.

• The joy of enough: Lão Tử từng nói: 知足者富 (biết đủ là giàu). Làm một danh sách những gì bạn đã có, và bạn sẽ thấy mình đã dư dả hơn mình nghĩ.

Phần 2: STREAMLINE – 10 bước dọn dẹp

STREAMLINE là công cụ trung tâm của cuốn sách. Mười nguyên tắc này giúp ta biết cách xử lý đống đồ đang có:

1. Start over: Lấy hết ra, bắt đầu lại từ đầu. Mình hay follow mấy anh sống tối giản trên YouTube xong đi giúp người ta dọn đồ cũng theo sát nguyên tắc này, muốn dọn dẹp quần áo: lôi tất cả quần áo ở mọi nơi ra và bắt đầu với cái tủ trống, sau đó xếp lại những thứ mình thật sự cần. (Tuy thực tế là có lúc bê quần áo ra xong hứng thú đã hết, quần áo đầy nhà không chốn đặt chân…)

2. Trash, treasure, transfer: Chia thành bỏ đi, giữ lại, hoặc cho đi.

3. Reason for each item: Đặt câu hỏi, lý do món này tồn tại là gì?

4. Everything in its place: Mọi thứ phải có chỗ riêng. Cái này mình cảm nhận rất rõ nét, khi đồ đạc nào cũng có vị trí của nó thì mình cũng hình thành luôn thói quen là đồ nào về đúng chỗ đó, hoặc đi đến chỗ A mà không thấy đồ vật ở đó thì sẽ đi dọn dẹp để các thứ về đúng vị trí.

5. All surfaces clear: Bề mặt không phải chỗ để đồ. Ngày xưa nhà mình có một vị trí thần kỳ là: nóc tủ tivi, nơi cả nhà mình quăng mọi thứ lên đó =)), tìm cái gì ở đó cũng thấy nên rất bừa bộn, bàn học mình trước đây cũng rất bừa. Từ ngày dọn dẹp các mặt phẳng nhìn thấy đập vào mắt như bàn học, bàn bếp, sàn nhà,… tự dưng thấy nhà gọn hẳn.

6. Modules: Gom nhóm đồ tương tự lại.

7. Limits: Đặt giới hạn rõ ràng cho từng loại.

8. One in, one out: Một món mới vào thì một món cũ phải đi.

9. Narrow it down: Ưu tiên đa năng, số hoá khi có thể. Sau khi tải gần 1 tạ sách về Việt Nam thì giờ mình quyết định chỉ đọc sách điện tử thôi :(.

10. Everyday maintenance: Duy trì mỗi ngày.

Phần 3: Room by Room – Áp dụng từng phòng

Trong sách có hướng dẫn đi qua từng không gian: phòng khách, phòng ngủ, bếp, văn phòng tại gia, thậm chí garage. Ở đâu cũng có cách áp dụng STREAMLINE, khá thực tế có thể vừa đọc vừa thực hành theo.

Phần 4: Lifestyle – Tối giản lối sống

Phần cuối mở rộng ý tưởng tối giản sang cả thời gian và năng lượng. Ta có thể STREAMLINE lịch trình: học cách nói “không”, gom nhóm công việc tương tự, ủy quyền, chuẩn hoá các việc lặp lại, rồi có thể trở thành một “minsumer” – người tiêu dùng tối thiểu, tác động ít hơn đến môi trường.

Cuốn này thì không có gì quá mới so với những tư tưởng tối giản hay thấy, nhưng viết rất gẫy gọn, mang tính thực hành cao, nhiều ý tưởng gẫy gọn nên mình khá thích.

Chia sẻ cũng nhiều trên blog này rồi chắc mọi người cũng đã biết sơ qua về độ lười của mình, tỉ dụ như kỳ thi HSK đã lầy lội từ năm này qua năm khác và mãi mới đi thi, hoặc những kế hoạch 1000 năm viết trên giấy nhưng tờ giấy đó vẫn giữ nguyên từ năm này qua năm khác chỉ thay mỗi số năm còn nội dung những việc phải làm vẫn giữ nguyên… Ấy hơi dài dòng mở đầu chút để cho thấy với bản tính lười vốn có như vậy và chữa mãi không dứt thì mình đã áp dụng những biện pháp như thế nào để thi thoảng ngoi lên khỏi vũng lầy mà cố gắng cho giống một người chăm chỉ chút chút.

Tổng kết lại thì mình thấy mình khá giỏi trong việc “tự lừa” bản thân, sau đọc vài cuốn sách dạy phát triển bản thân mới thấy hoá ra cách mình làm đã được tổng kết thành các kiểu nguyên lý có cơ sở khoa học và trải qua thực nghiệm hẳn hoi. Nói chính xác thì mình cũng đã “thực nghiệm” với bản thân mình, và đúc rút được vài câu thần chú để thôi miên mình chăm chỉ hơn, nhân đây viết ra để nhớ mà tiếp thục thôi miên bản thân mình tiếp, ngoài ra nếu đọc mà giúp ích được gì đó cho ai khác thì tốt :D.

“Nếu không cố gắng thì sẽ chẳng ai giúp gì được đâu.”

“Làm cái này tới… phút, sau đó là có thể (chơi, tận hưởng) rồi.”

“Bây giờ mình đang làm gì? Đáng ra mình phải làm gì cơ? Ồ, vậy thì bỏ việc đang làm và làm việc đáng ra kia trước đi đã, lát quay lại sau”. Sau đó take note ra một cái brain dump bằng gõ phím hoặc viết giấy, rồi quay lại với việc “đáng ra mình phải làm”. Chắc chứng bệnh này chính là chứng ADHD trong truyền thuyết và mình mắc khá nặng, nên mới sáng tạo ra cái “brain dump” để kiểm soát.

Rõ ràng mình là một người ưa thích áp lực, và chỉ làm việc tốt khi bị đặt dưới áp lực, áp lực càng nặng làm việc càng hiệu quả, thế nhưng mỗi người sẽ phù hợp với một phong cách làm việc khác nhau, mình viết cái này chẳng qua là đẩy từ ghi chú cá nhân của mình lên blog, hi vọng có thể là gợi ý cho ai đó có phong cách làm việc giống mình có thể áp dụng được gì đó thì mình sẽ thấy rất vui, có động lực viết nhảm hơn :D, còn với ai phong cách ngược lại thì hi vọng bài này có thể trở thành phản ví dụ điển hình tốt để có thể tránh =))

Hôm nay là sinh nhật mình, hi vọng sang tuổi mới có thể khám phá được nhiều cái mới, vui vẻ tận hưởng cuộc sống và đạt được những mục tiêu cá nhân!

Nếu đã từng sống ở Nhật, chắc hẳn bạn biết đến 鳥貴族 (Torikizoku) – chuỗi izakaya nổi tiếng với mô hình đồng giá (trước là 280 yên, nay giá đã tăng thành 390 yên do lạm phát), nơi sinh viên, nhân viên văn phòng hay gia đình đều có thể tìm thấy một chỗ ngồi rộng rãi, đồ ăn rẻ, ngon, và menu phong phú ngay gần ga tàu. Mấy ga lớn như Shinjuku chắc quanh ga phải có cả chục quán, cả nước theo con số mình vừa kiếm được năm 2025 là 669 quán. Mình khá tò mò về các chuỗi của Nhật nên có tìm đọc về chủ đề này khá nhiều, đây là cuốn đầu tiên (đã đọc từ rất lâu và viết review nhưng chưa thèm đăng).

Cuốn này do chính giám đốc Okura kể lại hành trình hình thành và phát triển của chuỗi quán nhậu này, đồng thời giải thích tại sao Torikizoku có thể duy trì mức giá thấp, mở rộng quy mô trên toàn quốc mà vẫn giữ chất lượng và niềm tin khách hàng.

Quán này đặc trưng ở chỗ giá rất rẻ, nhưng lại dùng thịt gà nội địa (ở VN mới thấy mấy thứ hàng ngoại nó mắc, chứ bên Nhật thì cái gì nội địa mới mắc nhé, gà Brasil gà các nơi thì rẻ như cho, gà nội địa x2, x3 giá…), và xiên tại quán chứ không phải xiên ở xưởng tập trung và vận chuyển đông lạnh về quán. Tại sao nó vẫn rẻ được? Câu trả lời nằm ở hai điểm: sự chọn lọc  và không đặt mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận trên từng xiên gà.

Ví dụ điển hình là bỏ than củi (炭火焼). Nướng than vốn được coi là yếu tố “làm nên hồn” của yakitori, nhưng thực chất, hương vị hoàn toàn có thể tái hiện bằng máy nướng hiện đại. Torikizoku chọn bỏ đi sự “hào nhoáng” này để tập trung vào tính ổn định và hiệu quả.

Ngoài ra, họ áp dụng phân công chuyên biệt: nhân viên bán thời gian chỉ làm công việc xiên gà tại cửa hàng, tách biệt với đội ngũ phục vụ. Việc xiên thịt vào xiên thường vào lúc buổi chiều để chuẩn bị cho khách nhậu buổi tối, nên công việc này quán tìm những bà mẹ muốn làm thêm vài tiếng buổi chiều trong khi các con đang đi học (quá hợp lý!). Thịt được xiên ngay tại quán và trong ngày làm này giúp giữ được độ tươi của thịt gà trong ngày, đồng thời nâng cao năng suất.

Chuỗi cửa hàng nào cũng đối diện với một mâu thuẫn: mở rộng sẽ giúp giảm chi phí, nhưng đồng thời dễ dẫn đến dịch vụ máy móc và đồ ăn kém chất lượng. Torikizoku giải quyết bằng cách chọn lọc chỗ cần tiêu chuẩn hoá, chỗ cần thủ công:

• Tiêu chuẩn hoá: nước sốt được sản xuất tập trung tại nhà máy để giữ đồng nhất.

• Thủ công: gà xiên tại từng cửa hàng để đảm bảo độ tươi ngon.

Cách tiếp cận này tạo ra sự cân bằng: khách hàng đi bất kỳ cửa hàng nào cũng nhận được cùng một mức giá, cùng một hương vị, nhưng vẫn cảm nhận được sự “tươi mới” như ở quán nhỏ.

Trong sách còn rất nhiều “triết lý” khác được Okura áp dụng để tiết kiệm tối đa chi phí: không bao giờ thuê mặt bằng ở tầng 1, nên quán lúc nào cũng ở tầng hầm hoặc 2-3 trở lên, chỉ cần biển hiệu đủ bắt mắt là vẫn có khách, v.v… Nếu bạn quan tâm đến quản trị chuỗi cửa hàng, vận hành F&B, hay đơn giản là yêu thích những câu chuyện kinh doanh gắn liền với đời sống hằng ngày, cuốn sách này rất đáng đọc.

Đầu tiên phải khen cái tên bản dịch tiếng việt này, nghe rất thơ, gợi ra được tinh thần của cuốn sách: vừa giữ được ý nghĩa gốc When Breath Becomes Air, vừa mang nét gợi rất riêng trong tiếng Việt. Đây là hồi ký của Paul Kalanithi – một bác sĩ giải phẫu thần kinh nhưng mắc ung thư phổi khi sự nghiệp đang ở đỉnh cao. Những trang sách đưa người đọc đi từ quãng đời sinh viên y khoa, những năm tháng căng thẳng trong phòng mổ, đến lúc phải đối diện với chính bệnh án của mình. Từ một người chữa trị cho bệnh nhân, tác giả trở thành bệnh nhân, vừa điều trị, vừa viết, vừa truy vấn không ngừng: sống có nghĩa là gì, và khi cái chết đã ở ngay trước mặt, điều gì mới thật sự đáng để sống.

Phần đầu như một khúc dạo đầu nhẹ nhàng. Paul kể về hành trình của một bác sĩ nội trú giải phẫu thần kinh, những năm tháng mài giũa trong bệnh viện, rồi sự say mê với triết học, văn chương và câu hỏi “cái chết nghĩa là gì”. Đây là giai đoạn “khỏe mạnh hoàn hảo”, nhưng đọc với tâm thế người biết trước kết cục, mình thấy từng trang đều như có bóng mờ của sự hữu hạn. Đọc đến đoạn Paul kể về một bệnh nhân mất khả năng ngôn ngữ, chỉ có thể giao tiếp bằng con số, mình thấy rùng mình. Anh đặt câu hỏi: “What kind of life exists without language?” Một người phẫu thuật thần kinh đứng trước khoảnh khắc quyết định có cứu một bệnh nhân hay không, và câu trả lời lại nằm ở chỗ: không phải sống hay chết, mà là sống như thế nào.

Khi phát hiện ung thư, mọi thứ đảo lộn. Paul vốn biết rõ giải phẫu và sinh lý đau, từng nghe bệnh nhân diễn tả hàng trăm kiểu đau, nhưng khi chính mình chịu đau lưng, anh mới thốt lên: “I didn’t know what it felt like.” Khoảng cách giữa bác sĩ và bệnh nhân, tri thức và trải nghiệm, đột nhiên bị xoá nhoà. Cuốn sách trở nên đặc biệt: không còn là những trang lý thuyết khô khan của y học, mà là tiếng nói của một con người đang vừa chữa bệnh cho người khác, vừa chiến đấu với căn bệnh của chính mình. Mỗi dòng chữ đều mang trọng lượng của sự thật, của một người bước đi trên ranh giới giữa sự sống và cái chết.

Đến lúc mình nhận ra cuốn sách dừng lại giữa chừng, và phần kết phải do Lucy – vợ tác giả – viết, mới thấy hết sự nghiệt ngã của sinh mệnh. Nó không phải kiểu “kết mở” hay “chủ ý bỏ dở” của văn chương, mà là sự dang dở thật sự, vì người viết đã không còn. Cái đồng hồ cuộc đời mà Paul hay nhắc đến, mình đọc mà như nghe được tiếng click clack đếm ngược, lạnh lẽo, không thể né tránh. Đọc tới đó thấy ghê thật, vừa thương, vừa bất lực, vừa rùng mình vì tất cả chúng ta đều đang sống cùng một chiếc đồng hồ như thế, chỉ là chưa đến lúc kim chỉ về mình mà thôi.

Paul nhận ra rằng câu hỏi quan trọng không còn là “sống được bao lâu nữa”, mà là “sống thế nào mới xứng đáng với quãng thời gian còn lại”. Ông vẫn tiếp tục làm việc trong phòng mổ chừng nào còn đủ sức, vẫn đọc sách, vẫn viết, vẫn cùng vợ mơ về tương lai dù biết có thể không bao giờ kịp chạm tới. Chính thái độ này làm mình thấy cuốn sách không chỉ là lời kể lại bệnh tình, mà là một cuộc đối thoại về ý nghĩa của sự tồn tại. Sách đượm sắc u uất nhưng cũng tràn đầy đam mê sống, và sự chấp nhận cái chết đang đến. Có lẽ cái quý giá nhất mà cuốn sách mang lại không phải là câu trả lời, mà là sự can đảm để đặt câu hỏi — sống như thế nào mới đáng sống, và khi cái chết không còn là điều xa xôi, ta sẽ chọn sống ra sao trong từng ngày còn lại.

Vài suy nghĩ

Bay trên tổ chim cúc cu mở ra trong một bệnh viện tâm thần ở Mỹ, nơi mọi thứ vận hành dưới sự kiểm soát sắt đá của y tá trưởng Ratched. Bà ta không cần la hét, không cần bạo lực, chỉ dùng những “quy định” lạnh lùng, những ánh nhìn sắc như dao và những trò tâm lý để giữ cho bệnh nhân luôn ngoan ngoãn, sợ hãi và phụ thuộc. Cả trại như một guồng máy, bệnh nhân dần mất đi cá tính và trở thành những chiếc bóng.

Nhân vật kể chuyện là Chief Bromden, một người da đỏ giả câm điếc nhiều năm để tránh va chạm. Ông nhìn thấy thế giới bệnh viện như một “cỗ máy khổng lồ” – nơi con người bị vận hành, bị thuần hóa. Bromden chỉ im lặng quan sát, cho đến ngày McMurphy xuất hiện.

Randle McMurphy là một tay cờ bạc, lừa đảo, ồn ào và bặm trợn, giả điên để thoát khỏi nhà tù và nghĩ rằng ở bệnh viện sẽ “dễ thở” hơn. Nhưng rồi anh phát hiện nơi đây còn khắc nghiệt hơn cả tù, và người thật sự nắm quyền là Ratched. McMurphy chọn cách chống đối: anh cười nói, tổ chức chơi bài, lôi kéo mọi người cãi lời y tá, thậm chí dàn xếp một chuyến đi câu cá ngoài bệnh viện. Từng bước, McMurphy thổi vào bệnh nhân chút hơi thở của tự do, dạy họ dám nói, dám cười, dám nhớ rằng mình vẫn là con người. Ngay từ đầu, McMurphy đã nói anh ta không thể sống dưới quyền một “matriarch”, rằng sẽ không để một người phụ nữ cai trị mình. Sau một mâu thuẫn, McMurphy nổi điên, xông tới bóp cổ bà, xé toạc bộ đồng phục như một cách lột trần quyền lực giả tạo. Nhưng chi tiết anh xé toạc bộ đồng phục của bà, để lộ bộ ngực, thì lại không thể giải thích chỉ như “đánh nhau”. Đó là một sự tấn công trực diện vào tính nữ, biến sự nổi loạn chống lại hệ thống thành một cuộc hạ nhục giới tính.

Thế nhưng, bỏ qua sự bực bội đó, đây vẫn là một cuốn sách làm mình nhớ mãi. Cái cách Ken Kesey mô tả bệnh viện như một cỗ máy khổng lồ, cái cách Chief Bromden vừa kể vừa mơ hồ trong ảo giác, tất cả khiến mình thấy thế giới trong truyện vừa phi thực vừa thật đến rùng mình. Mình vốn rất thích đọc những thế giới mà bản thân không thể trải nghiệm được, vì chính sự khác biệt đó mới cuốn hút. Trong Bay trên tổ chim cúc cu, thế giới bệnh viện tâm thần được miêu tả kỹ lưỡng đến mức đáng sợ, từng chi tiết nhỏ đều thật và ám ảnh, khiến mình vừa thấy cuốn hút vừa thấy nghẹt thở.

Nghe nói có phim chuyển thể nhưng chắc mình không xem. Đọc truyện thôi đã có những đoạn làm mình bực đến mức muốn… xé sách rồi, chứ nhìn hình ảnh chắc còn khó chịu hơn. Đây đúng là ví dụ điển hình của kiểu “bìa tươi sáng nhưng nội dung nặng nề áp lực” – cầm lên thì tò mò, nhưng đọc xong thì trong người nặng như có tảng đá đè.

Với mình thì tài liệu như dưới đây:

N3: Minna no Nihongo 2 cuốn (+ Soumatome nếu muốn)

N2: Shin-Kanzen + Soumatome

N1: Shin-Kanzen + báo chí/truyện

Với phần từ vựng, mình gần như học vẹt theo kiểu cày cuốc, tìm một cuốn nào đó xong học từ A> cuối. Cách học này cũng rơi rụng nhiều nhưng sẽ giúp mình làm quen được với rất nhiều từ, học 3000 từ học gạo mà có rơi rụng cũng phải được 1000 từ nắm chắc và 2000 từ biết sơ sơ hoặc ít nhất là nhìn mặt chữ không thấy sợ rồi. Quan trọng nhất là phải lặp lại đều đặn, nhìn từ trong câu trong văn cảnh và tập đoán nữa.

Ngữ pháp thì nếu đã học xong sách cơ bản ở trên, thì gần như đã gặp hầu hết các điểm ngữ pháp chính. Lúc này nhiệm vụ chính không còn là “học mới” mà là “làm bài và luyện đề”, tập tốc độ. Ngữ pháp mình thi cũng lởm khởm nên không dám chia sẻ nhiều, nhưng mình không học gì mà chỉ làm đề cũng qua nên nếu chăm chỉ làm đề hơn thì chắc chắn điểm sẽ cao hơn.

Chỉ cần vững ngữ pháp và từ vựng thì việc đọc hiểu và nghe đến rất tự nhiên, không cần phải ôn luyện nhiều. Thực tế mình cũng không làm sách đọc hiểu nghe mấy, đa phần toàn là kiến thức từ thực tế (đọc sách báo truyện Nhật, xem chương trình tivi và phim Nhật, v.v…)

Trước ngày thi 1 tuần

Kiểm tra trên trang: http://www.tanos.co.uk/jlpt/

Thứ tự kiểm tra: chắc tất cả ngữ pháp, xem danh sách tính từ, động từ rồi tới danh từ, ngó qua danh sách kanji cuối cùng. Phần xem lại ngữ pháp này rất quan trọng, hồi thi N1 mình làm biếng không học gì cũng không kiểm tra lại kiến thức mà vác đầu rỗng đi thi nên lụi 10 câu ngữ pháp rớt cả 10 câu may sao vẫn đủ điểm đỗ…

Ngay trước ngày thi

Ngày này thì không nên học thêm từ mới hay ngữ pháp gì vì rất dễ có khả năng làm lẫn lộn, giống như khi ăn no rồi mà vẫn cố nhét thêm vậy, khả năng bị trào ngược rất cao… Ngày này thì mình thường nghe rất nhiều tiếng Nhật, đặc biệt là các chương trình truyền hình tạp kỹ thay vì phim (hoặc phim về luật hoặc kinh tế với tốc độ nói nhanh, tỉ dụ như Hanzawa Naoki). Mình nhớ có chương trình Music Day của Nhật lúc nào cũng vào hè, vào đúng tuần trước khi thi JLPT nên mình xem 2 năm liền, sau đó cứ mỗi năm chương trình này phát sóng là lại có cảm giác ơ hình như mình sắp phải đi thi ._. Xem những chương trình này một là thư giãn, hai là quen với tốc độ nói bình thường của người Nhật. Nếu chỉ nghe đề luyện thi thì tới lúc đi thi sẽ bị khớp, dẫn tới cảm giác đề nói nhanh hơn bình thường (rất nhiều bạn mình đi thi đều kêu là phần nghe nói nhanh và khó quá, có chị mình biết lần nào thi cũng gần tối đa phần Đọc mà liệt phần nghe…). Bản thân mình đã nghe rất nhiều và quen với tốc độ này rồi, nhưng trước khi thi vẫn phải lên lại dây cót tinh thần bằng 6-8 tiếng nghe tiếng Nhật cường độ cao này. 

Trong khi thi

Mình thi ở trường Đại học Quốc gia, hồi thi N2 thì thi ở Đại học Ngoại ngữ, cả hai môi trường theo mình nói là không được lý tưởng lắm (ít ra vẫn hơn hồi mình thi HSK-link post). Cả 4 lần thi (N4, N3, N2, N1) mình đều thi ở Hà Nội, nên không so sánh với thi ở các điểm khác (TP HCM, Nhật,…) nhưng đều là nghe loa và chất lượng loa cũng không phải quá lý tưởng. Chính vì như vậy nên càng chuẩn bị tốt việc luyện nghe bao nhiêu thì càng cảm thấy bớt bỡ ngỡ. Nhớ nhất về các kỳ thi là câu thử loa “今日はいい天気ですから散歩しましょう (Hôm nay trời đẹp nên đi dạo thôi nào) - trời ơi tui đang phải vò đầu ngồi thi mà nó rủ đi chơi, lại còn rủ mấy lần liền…

Phần từ vựng moji-goi. 

Hồi thi N4 N3 mình có một cái mẹo là chữ nào mình biết thì đấy là đáp án, vì với N3 N4 chỉ kiểm tra lượng chữ Hán rất ít, nên khớp những chữ mình học với đi thi là ổn. (ví dụ) Tới N2 N1 thì phần này phải chú ý đến các từ đọc bất quy tắc, chú ý đến nghĩa của câu nữa vì thỉnh thoảng có từ 1-2 câu lừa. 

Các dạng bài

• 漢字読み (Cách đọc Kanji): dễ bị đánh lừa ở các chữ đọc on/kun hoặc các từ ghép.

• 表記 (Chính tả/biểu ký): chỉ có từ N2 trở xuống.

• 語形成 (Tạo từ): xuất hiện ở N2, hỏi về cách kết hợp hậu tố/tiền tố.

• 文脈規定 (Nghĩa trong văn cảnh): chọn nghĩa phù hợp nhất.

• 言い換え類義 (Từ đồng nghĩa / paraphrase): dễ mất điểm nếu không quen đọc nhiều.

• 用法 (Cách dùng): thường chỉ từ N4 trở lên, chọn từ phù hợp nhất cho câu.

Phần ngữ pháp bunpou

• 文の文法１（文法形式の判断）: chọn hình thức ngữ pháp đúng. Đây thường là dạng “học thuộc” + nhận diện.

• 文の文法２（文の組み立て）: sắp xếp câu. Loại này khá dễ nếu quen với trật tự ngữ pháp.

• 文章の文法: ngữ pháp trong đoạn văn dài. Khó hơn, vì phải hiểu nội dung mới chọn đúng.

Phần đọc dokkai

• 内容理解（短文）: hiểu nội dung trong đoạn ngắn.

• 内容理解（中文）: đoạn trung bình.

• 内容理解（長文）: đoạn dài, chỉ xuất hiện ở N1, N3.

• 統合理解: hiểu tổng hợp nhiều đoạn, chỉ có ở N1, N2.

• 主張理解（長文）: đọc và hiểu luận điểm, cũng chỉ có N1, N2.

• 情報検索: đọc để tìm thông tin (kiểu bảng, quảng cáo, hướng dẫn).

Phần nghe choukai

• 課題理解: hiểu ý chính.

• ポイント理解: nghe chi tiết.

• 概要理解: nghe ý chính (không có ở N4, N5).

• 発話表現: nghe cách diễn đạt phù hợp (không có ở N1, N2).

• 即時応答: nghe xong trả lời ngay.

• 統合理解: tổng hợp thông tin, chỉ có ở N1, N2.

Kinh nghiệm xương máu là phải nghe hết các thông tin không được sót. Hồi mình thi N1 nhớ mãi cay đắng là có một phần, câu hỏi biết trước là người đàn ông sẽ làm gì, thế là nghe chiến lược chỉ nghe người đàn ông nói mà bỏ qua không thèm ghi chú gì về hai giọng nữ nói cả, kết quả là sau khi ba người tranh cãi chán chê mê mỏi thì anh giai kia kết luận “そうしましょう (mình quyết vậy đi)” ——— trời ơi sao không có chính kiến gì cả vậy!!! TT.TT. Câu đó mình chọn bừa, và sai…

Sau khi làm xong bài thì dành 5 phút cuối giờ để ghi lại đáp án. Chú ý là vào phòng thi không được mang giấy nháp, nên mình thường ghi đáp án vào mặt sau của phiếu dự thi (tờ họ phát sẽ được cầm về) hoặc phần rìa của phiếu trả lời (phần xé rời ra không sử dụng đến). Phần này chỉ khuyên dùng cho những ai thừa thời gian và muốn so kết quả trên mạng sớm hơn, vì thường thì 2 tháng sau ngày thi mới có thể tra điểm trên mạng, và sau đó 1 tháng nữa mới được nhận bằng. 

Sau khi thi xong

Tra câu trả lời trên mấy trang Trung Quốc ví dụ như trang Hujiang, gần như sẽ có kết quả trong ngày luôn. Đây là mấy thầy cô giáo ở bên đó đi thi thật rồi tuồn tài liệu ra kiểu gì đó mà mình không biết, nhưng có rất sớm, và rất đầy đủ. Điểm số ở đây chỉ mang tính chất tham khảo vì không rõ chính xác được trọng số của từng câu hỏi trong đề, tuy nhiên theo kinh nghiệm của mình thì thường điểm thi thật sẽ cao hơn điểm chấm trên mấy trang này đó.  

Kết quả thi sẽ được đăng ở trang kết quả online khoảng 2 tháng sau khi thi. Chú ý ghi chép lại mật khẩu 8 chữ số lúc đăng ký phiếu dự thi và mã số báo danh dự thi (mã số dự thi sẽ có cấu trúc xxx, x số đầu giống nhau là năm thi-nước…, 5 số cuối khác nhau, mấy năm gần đây thì có thể tra mã này trên mạng). Nhắc nhỏ là những ai thi tháng 12 thì hãy chuẩn bị tinh thần là điểm thi sẽ biết vào dịp Tết, và nếu may mắn (không biết là xui hay hay là hên) thì điểm thi sẽ được công bố đúng hôm mùng 1 như mình hồi thi N2…

Chúc mọi người may mắn và thành công với kỳ thi JLPT!

“Kẻ tầm xương” là tác phẩm đầu tiên trong chuỗi các tác phẩm trinh thám với nhân vật thám tử Lincoln Rhyme, với bối cảnh là thành phố New York vào năm 1999. Truyện này đã được dựng thành phim do Denzel Washington và Angelina Jolie thủ vai, phát hành năm 1999. Mình đọc qua review thì thấy fan truyện thì khen phim và fan phim thì khen truyện (như bất kì bản chuyển thể nào khác, vẫn luôn có 2 luồng ý kiến trái chiều). Bản thân tác giả Jeffery Deaver thì trả lời, phim và truyện cần được đánh giá bởi các yếu tố khác nhau, nên đừng nên so sánh khiên cưỡng (#nếu là mình nói câu này chắc tức là không thích bản chuyển thể rồi ._.).

Nhân vật chính, Rhyme Lincoln là một nhà tội phạm học, đã từng là trưởng phòng điều tra hiện trường của Sở cảnh sát thành phố New York. Điều hấp dẫn nhất của các tác phẩm của Jeffery Deaver, đặc biệt thể hiện qua cách điều tra của Rhyme Lincoln, chính là tất cả đều dựa trên suy luận từ những chứng cứ có mặt tại hiện trường, có thể là bụi hoặc mẩu lá cây hoặc chỉ là các vết sơn nhỏ, có thể phải ngửi, nếm, và thường là soi qua kính hiển vi và nhận biết các nhất bằng rất nhiều công nghệ tân tiến. Trớ trêu thay, một người đã từng đi khắp các ngõ ngách của New York để lập đủ loại từ điển về các loại đất, các thông tin khác nhau để bất kì khi nào tra cứu cũng có thể nhận biết được những điều riêng của từng vùng thì nay lại bị khoá chân, theo đúng nghĩa đen, hay nói đúng hơn là khoá-cả-4-chi, chỉ có thể cử động phần đầu và cổ, cử động nhẹ ở vai và ngón giữa bàn tay trái. Hiện tại Lincoln chỉ có thể nhắm mắt lại và dạo chơi vòng quanh New York thông qua trí nhớ và trí tưởng tượng siêu việt của bản thân, nhưng tất cả những gì anh ghi nhớ chỉ là hình ảnh của quá khứ, và những điều hiện tại thay đổi hay không tính được đã làm khó anh rất nhiều khi không thể trực tiếp đến hiện trường. Ở phần đầu của loạt truyện, Lincoln đang đàm phán với bác sĩ Berger để giúp mình “được” chết, cũng là một sự giải thoát với anh khi không thể tiếp tục với nguy cơ có thể sống thực vật bất kì lúc nào, và một khi anh đã vào trạng thái thực vật thì không thể chết, mà cũng không thể tự quyết định quyền được chết nữa.

Amelia Sachs là một nhân viên cảnh sát xuất hiện với vai trò giúp Lincoln có cảm giác thật hơn về hiện trường, không chỉ miêu tả lại về mùi, âm thanh, hình ảnh, khám nghiệm hiện trường mà đôi khi cô còn đưa mình vào cùng suy nghĩ với hung thủ để nhìn hiện trường từ một góc nhìn khác. Quyển 1 mở ra khi Amelia chuẩn bị rời khỏi bộ phận và đây là buổi làm việc cuối cùng của cô. Chính lúc này, cô phát hiện hiện trường của một vụ án đặc biệt, mà trong khoảng thời gian rất ngắn cô phải tìm cách tối ưu nhất để chặn các ngả đường hung thủ có khả năng trốn thoát. Lincoln đã chọn cô làm trợ thủ vì quyết định táo bạo và dứt khoát của Amelia ở thời điểm đó. Đọc như kiểu xem hai luồng dữ liệu: input thô từ Amelia → xử lý và suy luận từ Lincoln.

Hung thủ, “kẻ tầm xương” không giết người theo cách “đơn giản”. Hắn biến tội ác thành một trò chơi man rợ: mỗi hiện trường vừa là án mạng, vừa để lại những manh mối kỳ quái dẫn đến nạn nhân tiếp theo. Vấn đề là, những manh mối này khó đến mức… nếu ngoài đời thật chắc cảnh sát chẳng bao giờ hiểu nổi. Mình không viết thêm về nội dung nữa sợ spoil.

The Bone Collector cũng giống như nhiều truyện trinh thám khác: càng đọc càng thấy vô lý, nhưng lại càng cuốn. Một cuốn truyện đáng lẽ phải khiến mình “dùng não” để suy luận, nhưng nếu thực sự dùng não thì sẽ thấy nhiều chỗ… khá ngu =))) Thế mà vẫn lôi được mình đọc liền mạch, chỉ vì sự tỉ mỉ đến mức ám ảnh trong từng mẩu chứng cứ – một hạt bụi, một vết sơn, một cọng rơm đều có thể biến thành manh mối.

Cách viết của Jeffery Deaver cũng rất “đã”, mạch nhanh, từ vựng chọn lọc, kiểu tác giả mà lâu lâu lại muốn nhặt một quyển lên để đọc ngấu nghiến trong hai ngày cuối tuần. Kẻ tầm xương vừa là quyển mở màn series Lincoln Rhyme, vừa là quyển nổi tiếng nhất, nên nếu muốn bắt đầu với Deaver thì đây chính là lựa chọn hợp lý.

Bài 1 – 表現する時 (Khi diễn đạt sự việc)

〜や否や（いなや）：ngay sau khi… thì…
ベルが鳴るや否や、学生たちは教室を飛び出した。
→ Chuông vừa reo thì học sinh ùa ra khỏi lớp.

〜なり：vừa mới… thì ngay lập tức…
彼は部屋に入るなり、大声で叫んだ。
→ Anh ta vừa bước vào phòng thì hét lớn.

〜そばから：vừa mới… xong lại…
教えたそばから忘れる。
→ Vừa dạy xong lại quên.

〜かたわら：vừa… vừa…, ngoài ra còn…
彼は教師の仕事をするかたわら、小説も書いている。
→ Anh ấy vừa làm giáo viên vừa viết tiểu thuyết.

Bài 2 – 経過・変化 (Quá trình, thay đổi)

〜にあって：chính trong…, ở trong tình huống…
逆境にあっても希望を失わなかった。
→ Dù ở trong nghịch cảnh anh ấy vẫn không mất hy vọng.

〜をおいて…ない：ngoài… ra thì không còn ai/cái gì khác.
彼をおいて、この仕事を任せられる人はいない。
→ Ngoài anh ấy ra thì không ai có thể đảm nhận công việc này.

〜ならでは：chỉ có thể là…, đặc trưng riêng của…
これは日本ならではの文化だ。
→ Đây là nét văn hóa chỉ có ở Nhật.

〜に至るまで：đến mức…, cho đến cả…
彼は服装から話し方に至るまで、全て完璧だ。
→ Anh ấy từ cách ăn mặc đến cách nói chuyện đều hoàn hảo.

Bài 3 – 条件 (Điều kiện)

〜とあれば：nếu trong trường hợp…, nếu… thì…
子供のためとあれば、どんな苦労も惜しまない。
→ Nếu là vì con cái thì khổ mấy cũng chịu.

〜といい〜といい：cả… lẫn… (đều như vậy).
顔といい性格といい、彼女は理想的だ。
→ Cả khuôn mặt lẫn tính cách, cô ấy đều lý tưởng.

〜いかんでは／〜いかんによっては：tùy vào…, còn phụ thuộc vào…
成績いかんでは、進学が難しいこともある。
→ Việc lên lớp còn phụ thuộc vào thành tích.

〜いかんにかかわらず／いかんによらず：không phụ thuộc vào…, bất kể…
理由のいかんによらず、遅刻は許されない。
→ Dù lý do gì đi nữa, đi trễ cũng không được phép.

Bài 4 – 比較・強調 (So sánh, nhấn mạnh)

〜にひきかえ：trái lại, khác hẳn với…
兄は社交的なのにひきかえ、弟は人見知りだ。
→ Trái với anh trai hướng ngoại, em trai lại nhút nhát.

〜にもまして：hơn cả…, hơn nữa…
今年の夏は去年にもまして暑い。
→ Mùa hè năm nay nóng hơn cả năm ngoái.

〜ないまでも：dù không tới mức…, ít nhất cũng…
優勝はできないまでも、いい試合をしたい。
→ Dù không thể vô địch, ít nhất cũng muốn có trận đấu hay.

〜に至っては：đến như…, thậm chí…
彼の失敗に至っては、言葉も出ない。
→ Đến mức thất bại như anh ta thì không còn gì để nói.

Bài 5 – 目的・手段 (Mục đích, phương tiện)

〜を限りに：kể từ…, đến hết… thì…
今日を限りにタバコをやめる。
→ Kể từ hôm nay tôi bỏ thuốc lá.

〜をもって：bằng…, lấy … làm phương tiện (cách nói trang trọng).
この試合は3対2をもってAチームが勝った。
→ Trận đấu này đội A thắng với tỷ số 3–2.

〜を踏まえて：dựa trên…, căn cứ vào…
経験を踏まえて意見を述べる。
→ Phát biểu ý kiến dựa trên kinh nghiệm.

〜を経て：trải qua…, thông qua…
長い交渉を経て、契約が成立した。
→ Sau khi trải qua cuộc thương lượng dài, hợp đồng đã được ký.

Bài 6 – 判断・評価 (Phán đoán, đánh giá)

〜ものを：giá mà…, lẽ ra thì… (hối tiếc, trách móc)
一言声をかけてくれればよかったものを。
→ Giá mà anh nhắn một tiếng thì tốt biết bao.

〜とは：thật là…, đến mức… (biểu thị sự ngạc nhiên, cảm thán mạnh)
彼が優勝するとは思わなかった。
→ Không ngờ anh ấy lại vô địch.

〜とはいえ：mặc dù…, tuy… nhưng…
大学生とはいえ、まだまだ子供だ。
→ Tuy là sinh viên đại học nhưng vẫn còn trẻ con.

〜といえども：dù cho…, ngay cả… cũng… (cách nói trang trọng hơn とはいえ)
子供といえども、法律を守らなければならない。
→ Dù là trẻ con cũng phải tuân thủ pháp luật.

Bài 7 – 話題・引用 (Chủ đề, trích dẫn)

〜とあって：vì… nên… (nguyên nhân đặc biệt)
連休とあって、道路は混んでいる。
→ Vì đang kỳ nghỉ dài nên đường rất đông.

〜とあれば：nếu trong tình huống…, nếu… thì…
彼のためとあれば、どんなことでもする。
→ Nếu là vì anh ấy thì việc gì tôi cũng làm.

〜を皮切りに／〜を皮切りとして：khởi đầu bằng…, mở màn…
新製品は東京を皮切りに全国で販売される。
→ Sản phẩm mới sẽ được bán khởi đầu ở Tokyo rồi trên toàn quốc.

〜に至るまで：cho đến tận…, đến cả…
彼の失敗は会社全体に至るまで影響を与えた。
→ Thất bại của anh ấy ảnh hưởng đến cả công ty.

Bài 8 – 様子・態度 (Trạng thái, thái độ)

〜んばかりに／〜んばかりの／〜んばかりだ：như thể sắp…, tưởng chừng…
彼は怒りんばかりの顔をしていた。
→ Anh ta làm mặt như thể sắp nổi giận.

〜を余儀なくされる／〜を余儀なくさせる：buộc phải…, không còn cách nào khác ngoài… (cách nói trang trọng)
不況のため、会社は閉鎖を余儀なくされた。
→ Vì suy thoái, công ty buộc phải đóng cửa.

〜てやまない：vẫn luôn…, mãi mãi… (dùng với động từ cảm xúc)
ご活躍をお祈りしてやみません。
→ Tôi mãi cầu chúc bạn thành công.

〜に堪えない（たえない）：không thể kìm được…, không chịu nổi…
感謝に堪えない。
→ Không thể kìm được lòng biết ơn.

Bài 9 – 限定・例示 (Giới hạn, ví dụ)

〜をおいて他に（ない）：ngoài … ra thì không…
この仕事を任せられるのは彼をおいて他にいない。
→ Ngoài anh ấy ra thì không ai có thể đảm nhiệm việc này.

〜ならでは：chỉ có … mới…, đặc trưng của…
これは職人ならではの技だ。
→ Đây là kỹ thuật chỉ thợ lành nghề mới có.

〜に至っては：đến cả…, riêng… thì…
被害は大きかったが、隣町に至っては全壊だった。
→ Thiệt hại rất lớn, riêng thị trấn bên cạnh thì bị phá hủy hoàn toàn.

〜を限りに：tính đến…, đến hết… thì…
今日を限りにこのクラブを辞める。
→ Tôi sẽ nghỉ câu lạc bộ này kể từ hôm nay.

Bài 10 – その他 (Khác)

〜をものともせずに：bất chấp…, mặc kệ…
彼は怪我をものともせずに試合に出場した。
→ Anh ấy bất chấp chấn thương vẫn tham gia trận đấu.

〜をよそに：mặc kệ…, không quan tâm…
親の心配をよそに、彼は遊んでばかりいる。
→ Mặc cho cha mẹ lo lắng, anh ta chỉ mải chơi.

〜を禁じ得ない：không kìm được…, không khỏi…
その悲しい知らせに涙を禁じ得なかった。
→ Trước tin buồn đó, tôi không kìm được nước mắt.

〜を余儀なくされる：buộc phải…, không còn cách nào ngoài…
病気で入院を余儀なくされた。
→ Vì bệnh nên buộc phải nhập viện.

Bài 1 – 表現する時 (Khi diễn đạt sự việc)

〜に際して／〜にあたって：nhân dịp…, vào lúc…
結婚に際して、多くの方にお世話になりました。
→ Nhân dịp kết hôn, tôi đã nhận được nhiều sự giúp đỡ.

〜たとたん（に）：ngay sau khi…
窓を開けたとたん、強い風が入ってきた。
→ Vừa mở cửa sổ ra thì gió mạnh ùa vào.

〜かと思うと／〜かと思ったら：ngay sau khi…, vừa mới… thì…
赤ちゃんは泣いたかと思うと、すぐに眠ってしまった。
→ Em bé vừa khóc xong thì ngủ ngay.

〜か〜ないかのうちに：chưa kịp… thì đã…
ベルが鳴るか鳴らないかのうちに、先生が教室に入ってきた。
→ Chuông vừa reo (chưa dứt) thì thầy đã bước vào lớp.

Bài 2 – 経過・変化 (Quá trình, thay đổi)

〜最中だ：đúng lúc đang…
試験の最中に、携帯電話が鳴ってしまった。
→ Đúng lúc đang thi thì điện thoại reo.

〜うちに：trong khi còn…, trong lúc…
若いうちに、いろいろな経験をしたほうがいい。
→ Khi còn trẻ thì nên trải nghiệm nhiều thứ.

〜ばかりだ／〜一方だ：ngày càng…, có xu hướng…
物価は上がるばかりだ。
→ Vật giá ngày càng tăng.

〜（よ）うとしている：chuẩn bị…, sắp…
桜が咲こうとしている。
→ Hoa anh đào sắp nở.

〜つつある：đang dần dần…
温暖化によって、地球の気温は上がりつつある。
→ Do hiện tượng nóng lên, nhiệt độ Trái Đất đang dần tăng.

Bài 3 – 条件 (Điều kiện)

〜ついでに：nhân tiện…, tiện thể…
散歩のついでに、この手紙を出してきてください。
→ Nhân tiện đi dạo thì gửi lá thư này giúp nhé.

〜ということは：có nghĩa là…
彼は来ないということは、欠席ということだ。
→ Anh ấy không đến, nghĩa là vắng mặt.

〜というものだ：đúng là…, quả là…
人前で泣くのは恥ずかしいというものだ。
→ Khóc trước mặt người khác thì quả là xấu hổ.

〜というものではない／〜というものでもない：không hẳn là…, chưa chắc…
努力すれば必ず成功するというものではない。
→ Nỗ lực không hẳn là lúc nào cũng thành công.

Bài 4 – 比較・強調 (So sánh, nhấn mạnh)

〜に比べて：so với… thì…
去年に比べて、今年は暑い。
→ So với năm ngoái, năm nay nóng hơn.

〜に対して：trái lại…, đối lập với…
兄は運動が好きなのに対して、私は読書が好きだ。
→ Anh tôi thích thể thao, trái lại tôi thích đọc sách.

〜一方（で）：mặt khác…, đồng thời…
都会の生活は便利な一方で、自然が少ない。
→ Cuộc sống thành thị tiện lợi, mặt khác lại ít thiên nhiên.

〜反面：ngược lại…, mặt trái là…
この薬はよく効く反面、副作用がある。
→ Thuốc này hiệu quả, nhưng ngược lại có tác dụng phụ.

Bài 5 – 目的・手段 (Mục đích, phương tiện)

〜ため（に）：để…, vì…
健康のために、毎日運動しています。
→ Tôi tập thể dục mỗi ngày để khỏe mạnh.

〜によって／〜によるN：bởi…, nhờ vào…
この建物は有名な建築家によって設計された。
→ Tòa nhà này được thiết kế bởi một kiến trúc sư nổi tiếng.

〜を通じて／〜を通して：thông qua…
インターネットを通じて多くの情報を得る。
→ Nhờ internet mà có thể nhận được nhiều thông tin.

〜をもとに（して）：dựa trên…, lấy … làm cơ sở
この小説は実際の事件をもとに書かれた。
→ Tiểu thuyết này được viết dựa trên một vụ án có thật.

Bài 6 – 判断・評価 (Phán đoán, đánh giá)

〜わけだ：thảo nào…, đương nhiên là…
寒いわけだ。雪が降っている。
→ Thảo nào lạnh, tuyết đang rơi mà.

〜わけではない／〜というわけではない：không hẳn là…, không có nghĩa là…
お金があるわけでは幸せとは限らない。
→ Không hẳn có tiền là sẽ hạnh phúc.

〜わけがない：không đời nào…, làm gì có chuyện…
そんなに簡単なわけがない。
→ Làm gì có chuyện dễ như thế.

〜わけにはいかない：không thể (vì lý do xã hội/đạo đức)
明日は試験だから、遊ぶわけにはいかない。
→ Ngày mai có thi nên không thể đi chơi.

〜ないわけにはいかない：không thể không…, đành phải…
約束したから、行かないわけにはいかない。
→ Vì đã hứa nên không thể không đi.

Bài 7 – 話題・引用 (Chủ đề, trích dẫn)

〜とか：nghe nói là…, hình như…
彼は来週結婚するとか。
→ Nghe nói tuần sau anh ấy kết hôn.

〜という：nghe nói rằng…
彼は有名な作家だという。
→ Nghe nói anh ấy là một nhà văn nổi tiếng.

〜というと／〜といえば／〜といったら：nói đến…, nhắc đến…
日本の花といえば、桜が有名だ。
→ Nói đến hoa của Nhật thì nổi tiếng nhất là sakura.

〜（のこと）となると：cứ hễ nhắc đến… thì…
酒のこととなると、彼はうるさい。
→ Cứ hễ nhắc đến rượu thì anh ấy nói rất nhiều.

Bài 8 – 様子・態度 (Trạng thái, thái độ)

〜ように：giống như…, theo như…
彼はまるで子供のように笑った。
→ Anh ấy cười như một đứa trẻ.

〜ように見える：trông có vẻ…, dường như…
疲れているように見える。
→ Trông anh ấy có vẻ mệt.

〜ような／ようなものだ：gần như…, cũng giống như…
彼の話は夢のようなものだ。
→ Câu chuyện của anh ấy giống như một giấc mơ.

〜かのようだ：cứ như thể…, giống như là…
何も知らないかのような顔をしている。
→ Anh ta làm bộ mặt như thể không biết gì.

Bài 9 – 限定・例示 (Giới hạn, ví dụ)

〜に限り／〜に限って／〜に限る：chỉ riêng…, chỉ có…
雨の日に限って忘れ物をする。
→ Cứ vào ngày mưa thì lại quên đồ.

〜に限らず：không chỉ…, mà còn…
この商品は日本に限らず、海外でも人気がある。
→ Sản phẩm này không chỉ ở Nhật mà cả ở nước ngoài cũng nổi tiếng.

〜に限って：riêng…, đặc biệt là…
忙しい日に限って、電話が多い。
→ Riêng những ngày bận thì điện thoại lại nhiều.

〜に限る：… là tốt nhất
暑い日はビールに限る。
→ Ngày nóng thì uống bia là nhất.

Bài 10 – その他 (Khác)

〜にかかわらず：bất kể…, không phân biệt…
理由にかかわらず、遅刻は許されない。
→ Dù bất kể lý do gì thì đi muộn cũng không được phép.

〜において：ở…, trong… (văn viết)
会議は東京において行われた。
→ Cuộc họp được tổ chức tại Tokyo.

〜に応じて：ứng với…, tùy theo…
収入に応じて税金を払う。
→ Trả thuế tùy theo thu nhập.

〜に沿って：theo…, dựa theo…
マニュアルに沿って操作してください。
→ Hãy thao tác theo sách hướng dẫn.

〜にわたって：trải khắp…, suốt…
台風で広い範囲にわたって被害が出た。
→ Bão gây thiệt hại trên phạm vi rộng.

Trước mình học hết 2 quyển 1-2 này là thi được N3.

Ngữ pháp trọng điểm (Bài 26 → 50)

Bài 26

Vるんです／Vないんです：thực ra là…, giải thích nguyên nhân
どうして来なかったんですか。風邪を引いたんです。
→ Sao bạn không đến? Vì bị cảm.

Vたんです／Aいんです／Aななんです／Nなんです：nhấn mạnh lý do
日本へ行ったんです。
→ Thực ra là tôi đã đi Nhật.

Vたほうがいいです：nên làm…
早く寝たほうがいいです。
→ Bạn nên ngủ sớm.

Bài 27

Vることができます：có thể làm…
日本語を話すことができます。
→ Có thể nói tiếng Nhật.

Nができます：có thể/biết…
ピアノができます。
→ Biết chơi piano.

NはVることです：N là việc…
私の趣味は映画を見ることです。
→ Sở thích của tôi là xem phim.

Bài 28

普通形＋と思います：tôi nghĩ rằng…
明日雨が降ると思います。
→ Tôi nghĩ mai trời sẽ mưa.

普通形＋と言います：ai đó nói rằng…
田中さんは「行きます」と言いました。
→ Anh Tanaka nói “Tôi sẽ đi”.

NというN：cái gọi là N
富士山という山。
→ Ngọn núi gọi là Phú Sĩ.

Bài 29

Vています：đang…, vẫn… (trạng thái tiếp diễn)
彼は結婚しています。
→ Anh ấy đã kết hôn (trạng thái duy trì).

Nに行きます：đi để làm N
買い物に行きます。
→ Đi mua sắm.

Nに行きます／来ます：đi/đến để làm…
勉強しに日本へ来ました。
→ Tôi đến Nhật để học.

Bài 30

Vてあります：có (sẵn)… (trạng thái chuẩn bị)
テーブルの上に花が飾ってあります。
→ Trên bàn có cắm hoa sẵn.

Vておきます：làm sẵn, chuẩn bị trước
明日の会議のために、資料をコピーしておきます。
→ Tôi photo sẵn tài liệu cho cuộc họp ngày mai.

Bài 31

Vる／Vないつもりです：dự định sẽ/không…
来年結婚するつもりです。
→ Năm sau dự định kết hôn.

Vる／Nの予定です：có kế hoạch…
来月日本へ行く予定です。
→ Tháng sau có kế hoạch đi Nhật.

Bài 32

普通形＋でしょう：chắc là…, có lẽ…
明日は雨が降るでしょう。
→ Mai chắc sẽ mưa.

～かもしれません：có thể…, chưa chắc chắn
明日雨が降るかもしれません。
→ Có thể mai trời mưa.

Bài 33

VたとおりにV：làm theo…
先生が言ったとおりに書いてください。
→ Hãy viết theo lời thầy nói.

NのとおりにV：làm theo N
地図のとおりに行きました。
→ Tôi đi theo bản đồ.

Vたあとで、…：sau khi làm…
ご飯を食べたあとで、勉強します。
→ Sau khi ăn cơm thì học.

Bài 34

Vると、…：nếu… thì… (kết quả hiển nhiên)
春になると、花が咲きます。
→ Hễ đến mùa xuân thì hoa nở.

Vたら、…：nếu… thì… (điều kiện có thật)
時間があったら、旅行します。
→ Nếu có thời gian thì sẽ đi du lịch.

Bài 35

Vば、…：nếu… thì…
お金があれば、旅行します。
→ Nếu có tiền thì sẽ đi du lịch.

Vなければ、…：nếu không… thì…
勉強しなければ、試験に合格できません。
→ Nếu không học thì không đậu kỳ thi.

Bài 36

Vようと思います：định làm… (ý định cá nhân)
日本へ行こうと思います。
→ Tôi định đi Nhật.

Vるつもりです：dự định làm…
来年結婚するつもりです。
→ Năm sau dự định kết hôn.

Bài 37

Vるようにします：cố gắng làm…
毎日運動するようにします。
→ Tôi cố gắng tập thể dục hằng ngày.

Vないようにします：cố gắng không làm…
甘い物を食べないようにします。
→ Tôi cố gắng không ăn đồ ngọt.

Bài 38

Vるようにしています：duy trì thói quen…
毎日運動するようにしています。
→ Tôi duy trì việc tập thể dục hằng ngày.

Vるようになります：trở nên có thể…
日本語が話せるようになりました。
→ Tôi đã có thể nói tiếng Nhật.

Bài 39

Vる／Vないことにします：quyết định sẽ/không làm…
タバコを吸わないことにします。
→ Tôi quyết định sẽ không hút thuốc.

Vる／Vないことにしています：đã quyết định (thói quen)
毎日運動することにしています。
→ Tôi quyết định (duy trì) tập thể dục mỗi ngày.

Bài 40

Vるところです：đang chuẩn bị làm…
これから食事をするところです。
→ Giờ tôi chuẩn bị ăn.

Vているところです：đang làm…
今、勉強しているところです。
→ Bây giờ đang học.

Vたところです：vừa mới…
今、食べたところです。
→ Vừa mới ăn xong.

Bài 41

Vるように言います：nói ai đó làm…
先生は学生に宿題をするように言いました。
→ Thầy nói học sinh làm bài tập.

Vないように言います：nói ai đó đừng làm…
母は私にタバコを吸わないように言いました。
→ Mẹ bảo tôi đừng hút thuốc.

Bài 42

Vますように：mong sao, cầu mong…
早く元気になりますように。
→ Mong bạn nhanh khỏe lại.

Nのために／Vるために：vì, để…
健康のために、運動しています。
→ Vì sức khỏe, tôi tập thể dục.

Bài 43

Vる／Vた／Nのとおりに：theo như…
計画のとおりに進めます。
→ Tiến hành theo kế hoạch.

Vたあとで、…：sau khi…
食事したあとで、散歩します。
→ Sau khi ăn thì đi dạo.

Bài 44

Vます＋そうです：trông có vẻ…
雨が降りそうです。
→ Trông có vẻ sắp mưa.

普通形＋そうです：nghe nói rằng…
彼は来るそうです。
→ Nghe nói anh ấy sẽ đến.

Bài 45

Vる／NのはAです：việc… thì A
日本語を勉強するのは楽しいです。
→ Học tiếng Nhật thì vui.

Vる／NのがAです：việc… thì A
日本語を勉強するのが好きです。
→ Tôi thích học tiếng Nhật.

Bài 46

VているN：N đang…
勉強している学生。
→ Học sinh đang học.

VたN／VるN：N đã…/N sẽ…
昨日買った本。
→ Quyển sách đã mua hôm qua.

Bài 47

Vたらいいです：nên làm… thì tốt
もっと勉強したらいいです。
→ Bạn nên học nhiều hơn thì tốt.

Vたほうがいいです：nên làm…
薬を飲んだほうがいいです。
→ Nên uống thuốc.

Bài 48

Vると…：hễ… thì…
春になると花が咲きます。
→ Hễ mùa xuân đến thì hoa nở.

Vたら…：nếu… thì…
暇があったら旅行します。
→ Nếu có thời gian rảnh thì đi du lịch.

Bài 49

Nによると、～そうです：theo … thì nghe nói…
天気予報によると、明日は雨だそうです。
→ Theo dự báo thời tiết thì mai mưa.

普通形＋そうです：nghe nói rằng…
彼は合格したそうです。
→ Nghe nói anh ấy đã đỗ.

Bài 50

Vる／Vないようにします：cố gắng làm/không làm…
早く寝るようにします。
→ Tôi cố gắng ngủ sớm.

Vるようにしています：duy trì thói quen
毎日運動するようにしています。
→ Tôi duy trì tập thể dục mỗi ngày.

Vるようになります：trở nên có thể…
日本語が話せるようになりました。
→ Tôi đã có thể nói tiếng Nhật.

Trước mình học hết quyển này là thi được N4, điểm cũng tạm tạm.

Bài 1

N は N です：là…
私は学生です。
→ Tôi là học sinh.

N は N ではありません：không phải là…
私は先生ではありません。
→ Tôi không phải giáo viên.

N は N ですか：có phải là… không?
あなたは会社員ですか。
→ Bạn có phải là nhân viên công ty không?

N も：cũng…
私も学生です。
→ Tôi cũng là học sinh.

N1 の N2：N2 của N1
これは私の本です。
→ Đây là sách của tôi.

Bài 2

これ／それ／あれ：cái này/cái đó/cái kia
これは辞書です。
→ Đây là từ điển.

この／その／あの＋N：cái … này/đó/kia
あの人は田中さんです。
→ Người kia là anh Tanaka.

N1 は N2 ですか、N3 ですか：N1 là N2 hay N3?
これは鉛筆ですか、ボールペンですか。
→ Đây là bút chì hay bút bi?

N1 の N2：N2 của N1 / thuộc về N1
これは日本の本です。
→ Đây là sách của Nhật.

Bài 3

ここ／そこ／あそこ／どこ：đây/đó/kia/ở đâu
トイレはどこですか。
→ Nhà vệ sinh ở đâu?

このN／そのN／あのN／どのN：cái … này/đó/kia/nào
この人は誰ですか。
→ Người này là ai?

N1 の N2：N2 của N1 (bổ nghĩa danh từ)
これは日本の新聞です。
→ Đây là báo của Nhật.

Bài 4

N は 時間に V：N làm V vào lúc…
会議は9時に始まります。
→ Cuộc họp bắt đầu lúc 9h.

N は 時間から 時間までです：từ… đến…
銀行は9時から5時までです。
→ Ngân hàng từ 9h đến 5h.

N は 場所で V：N làm V ở đâu
図書館で本を読みます。
→ Tôi đọc sách ở thư viện.

Bài 5

N へ／に 行きます／来ます／帰ります：đi/đến/về đâu
日本へ行きます。
→ Tôi đi Nhật.

N と Vます：làm với ai
友達と京都へ行きます。
→ Tôi đi Kyoto với bạn.

何で Vます：bằng phương tiện gì
電車で行きます。
→ Đi bằng tàu điện.

Bài 6

N を Vます：làm gì với tân ngữ
パンを食べます。
→ Ăn bánh mì.

N で Vます：làm ở đâu/bằng gì/bằng ngôn ngữ nào
図書館で勉強します。
→ Học ở thư viện.
日本語で話します。
→ Nói bằng tiếng Nhật.

いっしょに Vませんか：cùng làm… chứ?
いっしょに行きませんか。
→ Đi cùng nhau không?

Vましょう：hãy làm…
一緒に行きましょう。
→ Hãy đi cùng nhau.

Bài 7

N をください：xin cho…
水をください。
→ Cho tôi nước.

Nがあります／います：có… (đồ vật/động vật/người)
庭に花があります。
→ Trong vườn có hoa.

N1 は N2 にあります／います：N1 có ở N2
机の上に本があります。
→ Trên bàn có sách.

Bài 8

Aいです：tính từ đuôi い
この本は面白いです。
→ Quyển sách này hay.

Aなです：tính từ đuôi な
あの人は親切です。
→ Người kia tốt bụng.

N は Aです：N thì A
この花はきれいです。
→ Hoa này đẹp.

とても／あまり：rất / không … lắm
この本はとても有名です。
→ Quyển sách này rất nổi tiếng.
この本はあまり面白くないです。
→ Quyển sách này không thú vị lắm.

Bài 9

N が好きです／嫌いです：thích/ghét
私は音楽が好きです。
→ Tôi thích âm nhạc.

N が上手です／下手です：giỏi/kém
彼はテニスが上手です。
→ Anh ấy giỏi tennis.

よく／だいたい／あまり／全然：thường, hầu như, không… lắm, hoàn toàn không
私はよく映画を見ます。
→ Tôi thường xem phim.

Bài 10

N は N より Aです：N thì A hơn N
日本はベトナムより暑いです。
→ Nhật nóng hơn Việt Nam.

N1 より N2 のほうが Aです：N2 A hơn N1
サッカーより野球のほうが好きです。
→ Tôi thích bóng chày hơn bóng đá.

N1 と N2 と どちらが Aですか：N1 hay N2 A hơn?
サッカーと野球とどちらが好きですか。
→ Bạn thích bóng đá hay bóng chày hơn?

N がいちばん Aです：N A nhất
春がいちばん好きです。
→ Tôi thích mùa xuân nhất.

Bài 11

N がいます／あります：có (người/vật)
公園に子供がいます。
→ Trong công viên có trẻ con.

N1 や N2：N1, N2, … (liệt kê không đầy đủ)
机の上に本やノートがあります。
→ Trên bàn có sách và vở.

Bài 12

N が欲しいです：muốn có N
新しい車が欲しいです。
→ Tôi muốn có xe mới.

Vたいです：muốn làm V
日本へ行きたいです。
→ Tôi muốn đi Nhật.

Bài 13

Vます／Vました／Vません／Vませんでした：chia thể hiện tại/quá khứ, khẳng định/phủ định
昨日勉強しました。
→ Hôm qua tôi đã học.

N1 は N2 で／から／まで Vます：làm V bằng/từ/đến…
バスで行きます。
→ Đi bằng xe buýt.

Bài 14

N がほしいです：muốn có N
新しい服がほしいです。
→ Tôi muốn quần áo mới.

Vたいです：muốn làm V
映画を見たいです。
→ Tôi muốn xem phim.

Bài 15

Vてください：hãy làm…
ちょっと待ってください。
→ Xin hãy đợi một chút.

Vてもいいです：được phép làm…
ここで写真を撮ってもいいです。
→ Chụp ảnh ở đây cũng được.

Vてはいけません：không được làm…
ここでタバコを吸ってはいけません。
→ Không được hút thuốc ở đây.

Bài 16

Vて、Vて…：liệt kê hành động theo thứ tự
朝起きて、新聞を読んで、学校へ行きます。
→ Sáng tôi dậy, đọc báo rồi đi học.

Vてから、…：sau khi… thì…
勉強してから寝ます。
→ Sau khi học thì ngủ.

Bài 17

Vないでください：xin đừng làm…
ここで写真を撮らないでください。
→ Xin đừng chụp ảnh ở đây.

Vなければなりません：phải làm…
勉強しなければなりません。
→ Phải học.

Vなくてもいいです：không cần phải…
行かなくてもいいです。
→ Không cần đi.

Bài 18

Vることができます：có thể làm…
日本語を話すことができます。
→ Có thể nói tiếng Nhật.

Nができます：có thể, biết…
ピアノができます。
→ Biết chơi piano.

Bài 19

Aい → Aくて、…：liên kết tính từ đuôi い
安くて、美味しいです。
→ Rẻ và ngon.

Aな → Aで、…：liên kết tính từ đuôi な
有名で、きれいです。
→ Nổi tiếng và đẹp.

Nで、…：liên kết danh từ
学生で、親切です。
→ Là sinh viên và tốt bụng.

Bài 20

Vたことがあります：đã từng làm…
日本へ行ったことがあります。
→ Tôi đã từng đi Nhật.

Vたり、Vたりします：làm khi thì… khi thì…
日曜日は本を読んだり、映画を見たりします。
→ Chủ nhật thì đọc sách, khi thì xem phim.

Bài 21

普通形＋と思います：nghĩ rằng…
明日雨が降ると思います。
→ Tôi nghĩ ngày mai trời sẽ mưa.

普通形＋と言います：nói rằng…
彼は来ないと言いました。
→ Anh ấy nói là không đến.

Bài 22

～でしょう：có lẽ…
明日は雨でしょう。
→ Ngày mai chắc trời mưa.

～でしょうか：dùng để hỏi ý kiến lịch sự
明日は雨でしょうか。
→ Ngày mai có mưa không nhỉ?

Bài 23

N といいます：gọi là…
私はマイといいます。
→ Tôi tên là Mai.

Vると、…：nếu… thì (kết quả hiển nhiên)
春になると、花が咲きます。
→ Hễ mùa xuân đến thì hoa nở.

Bài 24

Vる／Vない予定です：dự định làm/không làm…
来週日本へ行く予定です。
→ Tuần sau dự định đi Nhật.

Vる／Nの準備：chuẩn bị…
旅行の準備をします。
→ Chuẩn bị cho chuyến du lịch.

Bài 25

Vたら、…：nếu… thì…
暇があったら、旅行します。
→ Nếu có thời gian rảnh thì sẽ đi du lịch.

Vても、…：dù… cũng…
雨が降っても、行きます。
→ Dù trời mưa cũng đi.

Vるとき／Vたとき：khi làm…
寝るとき、電気を消します。
→ Khi đi ngủ thì tắt đèn.

Quyển 1 Quyển 2 Quyển 3 Quyển 4 Quyển 5 Quyển 6

Ngại quá phát hiện làm quyển 1-5 từ năm 2016, còn quyển 6 vẫn trong draft từ đó đến giờ nên đẩy lên…

Bài 14

由：do (trách nhiệm, việc do ai làm)
人民代表由人民选举。
→ Đại biểu nhân dân do nhân dân bầu ra.

马上：lập tức, ngay (thời gian dài hơn 立刻)
事情已经解决了，他马上就放心了。
→ Sự việc đã được giải quyết, anh ấy lập tức yên tâm.

并：và (nối tiếp, đồng thời)
我每天都上学书法，并能坚持练习。
→ Mỗi ngày tôi học thư pháp và có thể kiên trì luyện tập.

勉强：miễn cưỡng
能做多少就做多少，不要勉强。
→ Làm được bao nhiêu thì làm bấy nhiêu, đừng miễn cưỡng.

顿时：đột ngột, ngay lập tức (quá khứ)
我这么一说，他顿时觉得不好意思起来。
→ Tôi vừa nói vậy, anh ấy lập tức thấy ngại.

Bài 15

从…来看：từ góc độ… mà nói
从他现在的情况来看，他下星期出院没问题。
→ Nhìn tình hình hiện tại, tuần sau anh ấy ra viện không sao.

向来：luôn (trước giờ)
我这个人向来不爱运动。
→ Tôi vốn dĩ không thích vận động.

每当…都…：mỗi lần… đều…
每当遇到这种情况，我都不知道怎么办。
→ Mỗi lần gặp tình huống này, tôi đều không biết làm sao.

不时：thường thường, không ngừng
他一边听着，一边不时在本子上写着什么。
→ Anh ấy vừa nghe vừa thường ghi vào vở.

当然：đương nhiên
我们是朋友，你有困难我当然应该帮助。
→ Chúng ta là bạn, bạn khó khăn thì tôi đương nhiên giúp.

非…不可：nhất định, không thể không
这事他要知道了，非说我不可。
→ Chuyện này mà anh ấy biết, nhất định sẽ trách tôi.

千万：nhất định, phải
你千万别走，等我回来。
→ Nhất định đừng đi, chờ tôi về.

Bài 16

难道：không lẽ
我帮助他难道错了？
→ Tôi giúp anh ấy, chẳng lẽ sai sao?

幸亏／幸好：may mà
幸亏我们带了雨伞。
→ May mà chúng tôi mang theo ô.

一口气：một mạch
我一口气说完，修车的老傅只看了我一眼。
→ Tôi nói một mạch xong, bác sửa xe chỉ nhìn tôi một cái.

不得了：rất, cực kỳ
看到天黑了，车还没修好，我急得不得了。
→ Trời đã tối mà xe chưa xong, tôi lo lắng vô cùng.

又：lại (phủ định)
今天又不上课，你起这么早干什么？
→ Hôm nay lại không học, sao bạn dậy sớm vậy?

好容易／好不容易：khó khăn lắm mới…
我好不容易找到他家。
→ Tôi khó khăn lắm mới tìm được nhà anh ấy.

明明：rõ ràng
她明明知道这件事，却说不知道。
→ Cô ấy rõ ràng biết chuyện này, vậy mà lại nói không biết.

Bài 17

一向：trước giờ
我一向喜欢体育运动。
→ Trước giờ tôi luôn thích thể thao.

何况：huống chi
这里平时就很热闹，何况星期天。
→ Nơi đây bình thường đã đông, huống chi là Chủ nhật.

一下子：đột nhiên, bỗng chốc
老师一讲，我一下子明白了。
→ Thầy vừa giảng, tôi liền hiểu ngay.

或…或…：hoặc… hoặc…
外国人说汉语或多或少都有点洋腔。
→ Người nước ngoài nói tiếng Hán ít nhiều đều có giọng ngoại quốc.

与其…不如：so với… không bằng…
与其买便宜不好的，不如多花钱买好的。
→ So với mua đồ rẻ kém chất lượng, không bằng bỏ thêm tiền mua đồ tốt.

否则：nếu không
你得努力学习，否则毕不了业。
→ Bạn phải học chăm, nếu không thì không tốt nghiệp được.

Bài 18

本来：vốn
本来我们俩不认识，来这以后才认识的。
→ Vốn dĩ hai chúng tôi không quen, đến đây mới quen.

渐渐：dần dần
渐渐地，我们都忘了这件事。
→ Dần dần chúng tôi quên chuyện này.

来不及：không kịp
我起得晚，来不及吃早饭。
→ Tôi dậy muộn, không kịp ăn sáng.

特意：đặc biệt
我来北京旅行，今天特意来看看你。
→ Tôi đến Bắc Kinh du lịch, hôm nay đặc biệt ghé thăm bạn.

可惜：đáng tiếc
可惜我去晚了，没见到他。
→ Tiếc là tôi đến muộn, không gặp anh ấy.

不忍：không nỡ
他那么忙，我不忍再麻烦他。
→ Anh ấy bận thế, tôi không nỡ phiền.

关于：về, liên quan đến
关于这件事，我们还没决定。
→ Về chuyện này, chúng tôi chưa quyết định.

好：có lợi, tiện
带上雨伞，下雨好用。
→ Mang ô đi, lúc mưa dùng tiện.

所谓：cái gọi là
所谓“一国两制”，是一个国家两种制度。
→ Cái gọi là “một quốc gia hai chế độ”.

所有：tất cả
所有留学生都检查了身体。
→ Tất cả lưu học sinh đều khám sức khỏe.

Bài 19

受：nhận
老师的话他认真地受用。
→ Lời thầy nói, anh ấy tiếp thu nghiêm túc.

一次又一次：hết lần này đến lần khác
他一次又一次地尝试，终于成功了。
→ Anh ấy thử nhiều lần, cuối cùng cũng thành công.

不得不：đành phải
下雨太大了，我们不得不停下。
→ Mưa to quá, chúng tôi đành phải dừng.

使得：khiến cho
他的努力使得大家很感动。
→ Nỗ lực của anh ấy khiến mọi người cảm động.

舍不得：không nỡ
她很舍不得离开家乡。
→ Cô ấy không nỡ rời quê.

趁：nhân lúc
趁天气好，我们出去玩吧。
→ Nhân lúc trời đẹp, ta đi chơi.

Bài 20

凭：dựa vào
凭努力，他考上了理想的大学。
→ Dựa vào nỗ lực, anh ấy đỗ đại học mơ ước.

何必：cần gì
你已经知道了，何必再问呢？
→ Bạn biết rồi, cần gì hỏi lại.

然而：thế nhưng
我想去，然而时间不允许。
→ Tôi muốn đi, thế nhưng thời gian không cho phép.

从而：từ đó
多读书，从而增长见识。
→ Đọc nhiều sách, từ đó mở rộng hiểu biết.

动+不起：không kham nổi
这家饭店太贵了，我吃不起。
→ Quán này quá đắt, tôi không kham nổi.

假如：giả sử
假如明天下雨，活动就取消。
→ Giả sử mai mưa, hoạt động hủy.

尽情：thỏa sức
大家在舞会上尽情跳舞。
→ Mọi người nhảy thỏa sức trong tiệc.

Bài 21

免不了：khó tránh
工作忙了，免不了要加班。
→ Công việc bận thì khó tránh tăng ca.

的确：quả thật
这个办法的确很好。
→ Cách này quả thật rất hay.

当（当做）：coi như
我把你当做朋友。
→ Tôi coi bạn là bạn.

怀：ôm, mang theo
她怀着希望来到北京。
→ Cô ấy mang hy vọng đến Bắc Kinh.

难得：hiếm có
这么好的机会真难得。
→ Cơ hội tốt như vậy thật hiếm.

给：do, bởi
这个问题给大家带来麻烦。
→ Vấn đề này gây rắc rối cho mọi người.

多亏：may mà
多亏你帮忙，不然我完不成。
→ May mà bạn giúp, nếu không tôi không làm xong.

Bài 22

逐渐：dần dần
天气逐渐暖和起来了。
→ Thời tiết dần ấm lên.

决心：quyết tâm
她下了很大决心去留学。
→ Cô ấy quyết tâm đi du học.

了不起：tuyệt vời
他真是个了不起的人。
→ Anh ấy là người giỏi giang.

不论：bất luận
不论结果如何，我都会支持你。
→ Bất luận kết quả thế nào, tôi đều ủng hộ.

即使：cho dù
即使失败，也不要放弃。
→ Cho dù thất bại cũng không bỏ cuộc.

Bài 23

有关：liên quan
这件事跟他没有有关。
→ Chuyện này không liên quan anh ấy.

不是…而是：không phải… mà là
我不是不想去，而是没时间。
→ Không phải không muốn đi, mà là không có thời gian.

适合：thích hợp
这件衣服很适合你。
→ Bộ đồ này rất hợp với bạn.

通过：thông qua
我通过朋友认识了他。
→ Tôi quen anh ấy qua bạn bè.

为…而：vì… mà
他为理想而努力。
→ Anh ấy nỗ lực vì lý tưởng.

Bài 24

以及：cũng như, và
老师以及学生都参加了会议。
→ Thầy và trò đều dự họp.

可见：có thể thấy
他这么努力，可见他真的很想成功。
→ Anh ấy nỗ lực thế, có thể thấy rất muốn thành công.

以为：tưởng rằng
我以为他走了。
→ Tôi tưởng anh ấy đi rồi.

算：coi như
这次失败也算经验。
→ Lần thất bại này coi như kinh nghiệm.

是否：liệu có
你知道他是否来了？
→ Bạn có biết anh ấy đến chưa?

不妨：cứ, đừng ngại
有问题不妨问老师。
→ Có vấn đề cứ hỏi thầy.

往往：thường thường
他往往迟到。
→ Anh ấy thường đến muộn.

Bài 25

证明：chứng minh
请你证明身份。
→ Xin chứng minh thân phận.

干脆：dứt khoát
既然不想去，就干脆别去了。
→ Đã không muốn đi thì dứt khoát đừng đi.

象征：biểu tượng
鸽子象征和平。
→ Chim bồ câu tượng trưng cho hòa bình.

无疑：không nghi ngờ
他无疑是最优秀的。
→ Anh ấy không nghi ngờ gì là xuất sắc nhất.

偏偏：lại cứ
我叫他别去，他偏偏要去。
→ Tôi bảo đừng đi, mà anh ấy lại cứ đi.

反正：dù sao thì
反正我没时间，你们自己去吧。
→ Dù sao tôi cũng không có thời gian, các bạn tự đi đi.

Bài 26

由于：do, bởi
比赛延期由于下雨。
→ Trận đấu hoãn vì mưa.

为：vì, để
为了孩子，他付出了很多。
→ Vì con, anh ấy hi sinh nhiều.

表达：biểu đạt
他善于表达想法。
→ Anh ấy giỏi biểu đạt ý tưởng.

不然：nếu không
快点走，不然要迟到了。
→ Mau đi, nếu không sẽ muộn.

宁可：thà rằng
我宁可吃亏，也不让家人担心。
→ Tôi thà chịu thiệt còn hơn để gia đình lo.

如此：như thế
他没想到事情会如此复杂。
→ Anh ấy không ngờ sự việc lại phức tạp thế.

始终：từ đầu đến cuối
她始终保持乐观态度。
→ Cô ấy từ đầu đến cuối giữ thái độ lạc quan.

Bài 27

尽管：mặc dù
尽管天气不好，我们还是出发了。
→ Mặc dù trời xấu, chúng tôi vẫn xuất phát.

难免：khó tránh
人在外地，想家是难免的。
→ Sống xa quê, nhớ nhà là khó tránh.

纵然：cho dù
纵然失败，也不要灰心。
→ Cho dù thất bại cũng đừng nản.

宁肯：thà rằng
我宁肯自己吃亏，也不让朋友难受。
→ Tôi thà chịu thiệt còn hơn để bạn bè khó xử.

除非：trừ khi
除非你去，他才会来。
→ Trừ khi bạn đi thì anh ấy mới đến.

Bài 28

一旦：một khi
一旦机会错过，就不会再来。
→ Một khi bỏ lỡ cơ hội thì không còn nữa.

即便：cho dù
即便遇到困难，他也不会退缩。
→ Cho dù gặp khó khăn, anh ấy cũng không lùi.

纵使：cho dù
纵使你不同意，我也要坚持。
→ Cho dù bạn không đồng ý, tôi cũng kiên trì.

未免：hơi, không tránh khỏi
他说话太直了，未免让人不舒服。
→ Anh ấy nói thẳng quá, hơi làm người ta khó chịu.

不免：khó tránh
大家都在忙，他一个人不免觉得孤单。
→ Mọi người đều bận, anh ấy khó tránh cảm thấy cô đơn.

Bài 29

万一：nhỡ
带上雨伞，万一下雨呢？
→ Mang ô theo, nhỡ mưa thì sao?

哪怕：cho dù
哪怕只有一点希望，我也不放弃。
→ Cho dù chỉ còn chút hy vọng, tôi cũng không bỏ.

以免：để tránh
早点出发，以免迟到。
→ Đi sớm để tránh muộn.

以便：để, nhằm
我写下来，以便以后查找。
→ Tôi ghi lại để sau này tra cứu.

不光：không chỉ
他不光会汉语，还会日语。
→ Anh ấy không chỉ biết tiếng Hán mà còn biết tiếng Nhật.

Bài 30

只要：chỉ cần
只要努力，就能成功。
→ Chỉ cần cố gắng thì thành công.

无论：bất kể
无论谁来，我都欢迎。
→ Bất kể ai đến, tôi đều hoan nghênh.

尽量：cố gắng hết sức
你尽量早点回来。
→ Bạn cố gắng về sớm nhé.

以至：đến nỗi
他太紧张了，以至说不出话。
→ Anh ấy quá căng thẳng đến nỗi không nói được.

以致：dẫn đến (kết quả xấu)
他常熬夜，以致身体不好。
→ Anh ấy thường thức đêm, dẫn đến sức khỏe kém.

甚至：thậm chí
大家都喜欢这首歌，甚至老人也唱。
→ Mọi người đều thích bài hát, thậm chí người già cũng hát theo.

Nhập email để nhận được thông báo về bài viết mới nhất nhé!

[SimpleYearlyArchive]

Trước khi vào giới thiệu quyển này thì mình lại kể một câu chuyện hơi lòng vòng của bản thân, về lý do tại sao lại tìm hiểu về việc thở. Khi Ở Việt Nam mình bị xoang và hen suyễn rất nặng, thở gần như 100% bằng miệng, lỗ mũi lúc nào cũng tắc và sổ mũi 365 ngày 1 năm (ai bị xoang chắc sẽ thấu hiểu). Việt Nam thật sự là rất bẩn, có một đợt mình về Hà Nội đúng dịp quanh nhà sửa chữa, kết quả là bị sốc bụi, phát sốt cả tuần liền, muốn thở bằng mũi cũng bị tắc. Mình sang Nhật đến nay là được 7 năm, do không khí ở Nhật sạch hơn Việt Nam rất nhiều, nên từ khi sang Nhật mình mới dần dần hiểu được cảm giác thở bằng mũi là như thế nào (hạnh phúc giản dị). Sau đó mình bắt đầu đi thông khoang xoang hàng tháng (chọc 2 ống vào hai bên mũi, sau đó đưa thuốc xông rộng khoang, rất kinh dị…) thì dần dần thở được bằng mũi nhiều hơn.

Thực sự mình vốn không để ý lắm đến việc thở bằng mũi hay mồm tốt cho sức khoẻ hay hiệu quả như thế nào, chỉ thấy thở được bằng mũi thì giống “người bình thường”, nên hơi vui vui thôi. Sau tới lúc về Việt Nam, hoặc gặp lại bạn cũ thì mọi người đều bảo mặt mình khác hẳn, thậm chí bác họ của mình còn khẳng định mình đã từng đi phẫu thuật thẩm mỹ, nói chung là không ai tin mình không động dao kéo. Tới hôm trước xem 1 show của Nhật về mấy công trình khoa học có liên quan tới việc thở này mới biết việc thở bằng mồm hay bằng mũi có ảnh hưởng trực tiếp lên việc biến đổi khung xương của khuôn mặt, cụ thể như hình dưới. Có lẽ đây là lý do giải thích cho việc mặt mình khác đi.

Trong show mình nói trên có một cách rất đơn giản để kiểm tra xem bạn có thở đúng (bằng mũi) không hay đang thở sai cách (bằng mồm), không đơn giản là lúc thở ngậm mồm hay không, mà là do vị trí đặt lưỡi. Bạn có thể thử nhắm mắt, thả lỏng cơ miệng, hít vào thở sâu 3 lần liên tiếp, xem vị trí của đầu lưỡi đặt ở đâu. Mình kiểm tra mới biết bản thân cũng vẫn thở bằng mồm, chẳng qua là trước đây chỉ thở bằng mồm thì bây giờ đã có thể thở bằng mồm + mũi, mục tiêu là tập để thở cho đúng. Thế nên để thở ngày càng đúng hơn và hướng đến cơ thể khoẻ hơn, thì mình tìm được cuốn Breath này để tìm hiểu về cách thở một cách khoa học nhất.

Trong cuốn sách này, tác giả đặt ra các giả thuyết về việc thở sau đó dùng chính cơ thể mình để thực nghiệm, tham gia cùng với trung tâm Sinus của Đại học Stanford. Tên cuốn sách phía sau còn có một câu “the science of a lost art (tạm dịch: khoa học của một nghệ thuật bị lãng quên), vì những kiến thức liên quan đến việc thở thực ra không hề mới, mà đã xuất hiện trong rất nhiều tư liệu cũ, ví dụ trong các tư tưởng của Đạo giáo Trung Quốc, các tài liệu của Ấn Độ, vân vân. Tác giả tìm về các tài liệu xưa cũ này, và cũng tham khảo rất nhiều nghiên cứu khoa học của phương Tây. Thế nên mình thấy cuốn này rất đáng tin cậy vì tác giả dẫn chứng rất nhiều nghiên cứu, cũng như sử dụng chính quá trình thay đổi của cơ thể mình để chứng minh (sau vài ngày tập thở bằng mũi, tác giả đã giảm thời gian ngáy mỗi đêm từ 4 tiếng xuống còn 10 phút, và tỉnh dậy một cách sảng khoái).

Việc thở không những ảnh hưởng tới kích cỡ và chức năng của phổi, mà còn thông qua đó ảnh hưởng cân nặng và sức khoẻ chung của con người. Hệ thần kinh tự chủ có hai bộ phận chính là hệ thần kinh giao cảm và hệ thần kinh đối giao cảm. (…)

Trước hết quan trọng nhất là phải thở bằng mũi. Mũi vốn sinh ra để thở, không chỉ đơn giản như vậy mà nó còn có thêm các chức năng như lọc không khí, làm ấm và làm ẩm không khí. Thế nên thở bằng mũi giúp tăng lượng oxy hấp thụ tăng tới 10-15%, và tăng lượng nitric oxide lên 6 lần (nitric oxide có vai trò giúp vận chuyển oxy và các chất dinh dưỡng, giúp điều hoà trong cơ thể). Nghiên cứu cho thấy là những con chuột thở mũi phát triển não kém hơn, mất gấp đôi thời gian để ra khỏi mê cung so với chuột thở mũi. Trong sách có nhắc đạo giáo nói thở bằng mũi là ni chi (mình chưa tra được từ tiếng Trung là gì, nghĩa là adverse breath nên chắc là 逆 gì đó), là độc hại.

Thứ hai là phải thở ít lại. Nếu mỗi phút số lượt thở ít đi, thì sẽ lấy nhiều CO2 vào cơ thể hơn, cũng có nghĩa là cơ thể sẽ hấp thu nhiều oxi hơn. Thời gian tối ưu là mỗi phút hít 5.5 lít, nghĩa là 5.5 nhịp thở mỗi phút, tức là 5.5 giây hít vào và 5.5 giây thở ra.

Thứ ba là phải rèn luyện phổi, giống như rèn luyện cơ bắp vậy. Dung tích phổi sẽ giảm khoảng 12% từ độ tuổi 30-50, và sẽ giảm dần theo thời gian, thế nên càng lớn tuổi cơ thể sẽ ép chúng ta thở nhanh hơn và nặng nhọc hơn, kéo theo đó là huyết áp cao, rối loạn hệ miễn dịch và lo âu. Để cải thiện chức năng phổi, phải tập các hoạt động hiếu khí (aerobic) như đi bộ hoặc đạp xe, và xen kẽ với các hoạt động kỵ khí (anaerobic) như tập cường độ cao ngắt quãng hoặc nâng tạ.

Ngoài ra thì nên luyện tập hàm bằng cách nhai nhiều hơn để tăng sức mạnh khung xương. Gần đây đồ ăn gì cũng mềm hơn so với ngày xưa, nên tốt nhất nên thêm các món ăn cần phải nhai. Các cụ ngày xưa cứ khuyên nhai kỹ và hít thở sâu, thực chất mình cứ không để vào tai, thực ra lại có cơ sở khoa học chặt chẽ và đúng là nên làm theo thật.

Các bài tập thở

Trong cuốn này có rất nhiều bài tập thở, nhiều từ khoá hay ho. Mình lưu lại vài cái mình đã làm thử thấy cũng có hiệu quả và muốn cố gắng tập nhiều hơn.

Đổi lỗ mũi (Nadi Shodhana): Đặt ngón cả ở lỗ mũi bên phải, ngón nhẫn ở lỗ mũi bên trái, ngón trỏ và ngón giữa chạm trán. Bịt lỗ mũi phải bằng ngón cả, hít vào từ từ bằng lỗ mũi trái, sau đó bịt cả hai lỗ mũi rồi thả ngón cả (giữ tư thế bịt lỗ mũi trái) và thở ra bằng lỗ mũi phải. Lặp lại tương tự, lần này là hít vào bằng lỗ mũi phải và thở ra bằng lỗ mũi trái. Lặp lại động tác này 5-10 lần sẽ giúp tăng chức năng phổi, giảm căng thẳng, có thể áp dụng trước buổi họp, sự kiện hoặc trước khi ngủ.

Phương pháp thở Buteyko: Tập thở chậm hơn, cụ thể là thở ra nhẹ sau đó giữ hơi thở trong khoảng bằng 1/2 thời gian Control Pause, lặp lại 100 đến 500 lần một ngày. Cách tìm ra thời gian Control Pause: ngồi thẳng lưng, bịt 2 lỗ mũi sau đó thở ra nhẹ bằng miệng, đến lúc cảm thấy hết khí. Bắt đầu bấm giây xem đến lúc cần hít vào là bao lâu, đây là thời gian Control Pause, chú ý lúc hít vào đầu tiên phải nhẹ nhàng, nếu thở gấp thì thời gian Control Pause đang tính là bị dài hơn so với thực tế, cần nghỉ vài phút rồi tính lại. Bài tập này giúp cơ thể hít vào một lượng vừa đủ so với những gì cơ thể cần.

Phương pháp thở 4-7-8: Ngậm miệng, hít từ từ bằng mũi và đếm đến 4, giữ hơi thở và đếm đến 7, sau đó thở ra bằng miệng bằng tiếng woooshhh và đến đến 8, lặp lại ít nhất 4 lần. Bài tập này giúp đưa cơ thể vào trạng thái thư giãn sâu, giúp ngủ sâu, chữa mất ngủ rất tốt.

Nào cũng hít thở sâu ~

Đánh giá chung

Đánh giá: ★★★★☆ (4/5)

Đầu tiên là cuốn này nói về một khái niệm gọi là 正義中毒 (“trúng độc chính nghĩa”), nghĩa là luôn phản bác, phán xét người có hành động suy nghĩ khác với suy nghĩ của bản thân mình, mặc định ý kiến của mình mới là đúng đắn. Cả quyển này mình thấy có câu “đắt” nhất là giải thích lý do tại sao con người thích phán xét người khác, là do khi phán xét thì sẽ tăng dopamine gây phấn khích não, từ đó gây cảm xúc nghiện cái kích thích đó, nên lại càng đam mê phán xét người khác.

Xã hội loài người được xây dựng dựa trên điều cơ bản là sự gắn kết, nên bản năng con người là luôn loại trừ kẻ phản bội, kẻ lạc loài. Hơn nữa sử dụng mạng nhiều càng làm cho bản thân dễ rơi vào bẫy định kiến suy nghĩ theo bầy đàn. Bây giờ do thuật toán tìm kiếm và thuật toán hiển thị của các trang mạng, mình chỉ nhìn thấy được phần lớn là những tin tức xung quanh những gì mình hay xem, chỉ thấy những quan điểm tương tự bản thân, nên càng nghĩ suy nghĩ của mỗi một mình mình là đúng, các suy nghĩ lạ đều là sai. Lời khuyên là không nên phân định đúng/sai quá rạch ròi, và bình thường phải cố gắng hơn nữa để tiếp xúc thông tin đa nguồn, đa chiều.

Một trong số các nguyên nhân nữa dẫn đến việc nghiện phán xét mà cuốn này có nêu là do não càng ngày càng lão hoá, phần thuỳ trước trán (đảm nhiệm các chức năng nhận thức quan trọng của con người, như điều khiển cảm xúc, v.v..) càng ngày càng hoạt động không hiệu quả, nên càng khó tiếp nhận ý kiến trái chiều (thế nên Việt Nam mình có câu càng già càng khó tính cũng không phải hoàn toàn không có cơ sở khoa học). Để chống lại việc rơi vào tình trạng nghiện phán xét này thì phải rèn giũa thuỳ trước trán, bằng các cách: một là thử thách bản thân những điều mới, tránh để bản thân chỉ làm nhưng thứ đã quá quen thuộc, hai là cố gắng tạo khoảng trống thời gian dư giả để não có thời gian sắp xếp và tư duy, không nên lên kế hoạch hay làm các thứ quá sít sao.

Quan trọng nhất là rèn luyện năng lực siêu nhận thức (メタ認知), hiểu một cách đơn giản là phải nhận thức được nhận thức của bản thân, nghĩa là phải hiểu được hành động suy nghĩ của mình một cách khách quan. Ngoài ra thì phải hiểu được ý kiến của mỗi người, bao gồm cả bản thân mình không phải lúc nào cũng nhất quán, nên không thể đòi hỏi hôm nọ nói thế này thì sau này mãi vẫn sẽ như vậy, hơn nữa phải học cách chấp nhận sự tồn tại của ý kiến trái chiều, thay vì phản bác thì hãy cố gắng nhìn một cách khách quan để tìm ra điểm mà mình có thể học tập được.

Tựu chung lại thì dễ phán xét người khác là do cấu tạo của não là sẽ được kích thích khi chỉ trích người khác, để chữa thì phải tập nhìn bản thân mình một cách khách quan, chấp nhận mọi thứ không phải chỉ có đúng và sai, mà mỗi ý kiến đều có phần sai phần đúng.

Có một bài hát mà năm vừa rồi mình khá thích, là bài Habit của Sekai no owari, cũng nói về việc lúc nào cũng phân loại mọi thứ chỉ thu hẹp tầm nhìn của bản thân, bó buộc mình vào một chiếc hộp tầm thường vô hình, phải học cách chấp nhận mọi thứ không thể phân rõ vào loại nào, mà sẽ tồn tại những thứ mập mờ và tinh tế hơn thế rất nhiều. Lời bài hát này rất hay và nhiều triết lý, mình sẽ cố gắng không nói quá nhiều mà cố dịch để thể hiện ra điều tác giả nói, nhưng mà chỗ nào khó quá thì vẫn sẽ thêm chú giải :(

Habit - Sekai no Owari

君たちったら何でもかんでも　分類、区別、ジャンル分けしたがる

ヒトはなぜか分類したがる習性があるとかないとか

この世の中2種類の人間がいるとか言う君たちが標的　

持ってるヤツとモテないやつとか　ちゃんとやるヤツとヤッてないヤツとか

Tại sao các người cái quái gì cũng muốn phân loại, chia nhóm, ghép vào các khung phân biệt 

Không hiểu sao con người hoặc là sẽ có thói quen phân loại mọi thứ hoặc không 

Chính là các người lúc nào cũng nói trên thế giới có hai loại người

Kiểu người có tài và người không, kiểu người chăm chỉ và người không 

隠キャ陽キャ？君らは分類しないとどうにも落ち着かない

気付かない本能の外側を覗いていかない？ 気分が乗らない？

Hướng nội, hướng ngoại? Nếu không phân loại thì các người không thể bình tĩnh được

Sao không thử ngó vào những gì ngoài cái bản năng không nhận ra ấy? Hay là không có hứng?

つまり それは そんな シンプルじゃない もっと 曖昧で 繊細で 不明瞭なナニカ

Tức có nghĩa là, chuyện ấy chẳng đơn giản thế đâu

Nó là một cái gì đó chẳng rõ ràng, còn mơ hồ và tinh xảo hơn rất nhiều 

例えば持ってるのに出せないヤツ やってるのにイケないヤツ

持ってるのに悟ったふりして スカしてるうちに不安になっちゃったりするヤツ

Ví dụ như có người có tài nhưng không bộc lộ được, hay có người chăm chỉ việc nhưng kết quả chẳng ra gì 

Lại có người vờ như mình có tài mải cười khẩy người khác để che đi nỗi lo lắng đang lớn dần trong lòng 

所詮アンタはギフテッド アタシは普通の主婦ですと

それは良いでしょう？ 素晴らしいんでしょう？ 不可能の証明*の完成なんじゃない？

Cuối cùng thì ngươi là người có tài, còn ta chỉ là một người nội trợ bình thường

Thế được chưa? Tuyệt lắm phải không? Không phải là một “minh chứng cho sự bất khả thi” hoàn hảo hay sao? 

不可能の証明*  mình nghĩ đây là Probatio diabolica, nghĩa là chứng minh một cái gì đó không tồn tại. Tiếng Anh là Devil’s proof. Ví dụ có 2 mệnh đề ngược nhau “ma quỷ tồn tại” và “ma quỷ không tồn tại”. A không chứng minh được > B đúng (điều này dễ hình dung, không chứng minh được ma quỷ tồn tại nên chứng tỏ ma quỷ không tồn tại), nhưng hãy nhìn B cũng không đủ bằng chứng để chứng minh, vậy có thể suy ra A đúng? (nghĩa là do thiếu bằng chứng để chứng minh quỷ không tồn tại, nên quỷ tồn tại??? oh nooo~).

夢を持てなんて言ってない そんな無責任になりはしない

ただその習性に喰われないで そんなHabit捨てる度 見えてくる君の価値

Tôi không nói mấy câu kiểu “phải biết mơ mộng”, thuyết giảng mấy câu như vậy quá vô trách nhiệm

Chỉ là, đừng để bị cuốn vào những thói quen này, khi vứt bỏ được thói quen này, bạn sẽ dần nhận ra giá trị của bản thân 

俺たちだって動物 こーゆーのって好物

ここまで言われたらどう？ 普通 腹の底からこうふつふつと

Chúng ta cũng chỉ là động vật thôi, nên mới hay thích làm những chuyện thế này

Bị nói đến đây thì cảm thấy thế nào? Thường thì có phải bắt đầu thấy tiếng máu sôi sùng sục rồi không?

俺たちだって動物 故に持ち得るOriginalな習性 自分で自分を分類するなよ

壊して見せろよ そのBad Habit

Chúng ta cũng chỉ là động vật, có những thói quen cố hữu, đừng tự mình tách biệt bản thân mình thế 

Thử phá tan cái thói quen xấu đó xem nào

大人の俺が言っちゃいけない事言っちゃうけど

説教するってぶっちゃけ快楽 酒の肴にすりゃもう傑作 

Đây là điều người trưởng thành như tôi không nên nói nhưng mà, 

Thuyết giảng cho người khác vui thật đấy, lấy nó làm đồ nhắm rượu thì đúng là kiệt tác

でもって君も進むキッカケにりゃ　そりゃそれでWin-Winじゃん？　

こりゃこれで残念じゃん そもそもそれって君次第だし　その後なんか俺興味ないわけ

Nhưng nếu nó là cơ hội để bạn tiến lên, thì không phải hai bên đều được lợi sao?

Kể cả thế thì cũng thật đáng tiếc, ngay từ đầu có tiến hay không vẫn là do bạn quyết định, về sau thế nào tôi vốn không hề hứng thú 

この先君はどうしたい？ってヒトに問われる事自体終わりじゃないと信じたいけど 

そーじゃなきゃかなり非常事態

Mấy người hỏi câu kiểu “sau này bạn định thế nào”, tôi muốn tin hỏi đến thế không phải là hết 

Không phải thế thì nguy lắm rồi đấy

君たちがその分類された普通の箱で燻ってるからさ

俺は人生イージーモード ずっとそこで眠っててアラサー

Vì các người đang hun mình trong chiếc hộp tầm thường tự bản thân mình phân loại ra

Ở đó tôi là kẻ trạc tam tuần ngủ quên trong lựa chọn chơi trò chơi cuộc sống ở chế độ đơn giản nhất của mình

俺はそもそもスペックが低い だから足掻いて踠いて醜く吠えた

俺のあの頃を分類したら 誰の目から見ても明らか

“Thông số” của tôi vốn đã cùi, nên chỉ có thể vật lộn, vấp ngã và rên rỉ một cách khó coi

Nếu phân loại “tôi lúc đó”, thì ai nhìn cũng thấy rất rõ ràng 

すぐ世の中、金だとか、愛だとか、運だとか、縁だとか

なぜ2文字で片付けちゃうの

Thế giới này, ví dụ như “tiền”, hay “tình”, hay “vận”, hay “duyên”

Tại sao đều gói gọn trong một con chữ 

俺たちはもっと曖昧で 複雑で不明瞭なナニカ

悟ったふりして驕るなよ 君に君を分類する能力なんてない

Chúng ta vốn là một cái gì đó chẳng rõ ràng, còn mơ hồ và tinh xảo hơn rất nhiều 

Đừng kiêu ngạo rằng mình đã giác ngộ, ngươi vốn chẳng có cái năng lực để tự phân loại bản thân mình

俺たちだって動物 こーゆーのって好物

ここまで言われたらどう？ 普通 腹の底からこうふつふつと

Chúng ta cũng chỉ là động vật thôi, nên mới hay thích làm những chuyện thế này

Bị nói đến đây thì cảm thấy thế nào? Thường thì có phải bắt đầu thấy tiếng máu sôi sùng sục rồi không?

俺たちだって動物 故に持ち得るOriginalな習性 自分で自分を分類するなよ

壊して見せろよ そのBad Habit

Chúng ta cũng chỉ là động vật, có những thói quen cố hữu, đừng tự mình tách biệt bản thân mình thế 

Thử phá tan cái thói quen xấu đó xem nào

Mục tiêu của năm mới: bớt phán xét.