“Kẻ tầm xương” là tác phẩm đầu tiên trong chuỗi các tác phẩm trinh thám với nhân vật thám tử Lincoln Rhyme, với bối cảnh là thành phố New York vào năm 1999. Truyện này đã được dựng thành phim do Denzel Washington và Angelina Jolie thủ vai, phát hành năm 1999. Mình đọc qua review thì thấy fan truyện thì khen phim và fan phim thì khen truyện (như bất kì bản chuyển thể nào khác, vẫn luôn có 2 luồng ý kiến trái chiều). Bản thân tác giả Jeffery Deaver thì trả lời, phim và truyện cần được đánh giá bởi các yếu tố khác nhau, nên đừng nên so sánh khiên cưỡng (#nếu là mình nói câu này chắc tức là không thích bản chuyển thể rồi ._.).

Nhân vật chính, Rhyme Lincoln là một nhà tội phạm học, đã từng là trưởng phòng điều tra hiện trường của Sở cảnh sát thành phố New York. Điều hấp dẫn nhất của các tác phẩm của Jeffery Deaver, đặc biệt thể hiện qua cách điều tra của Rhyme Lincoln, chính là tất cả đều dựa trên suy luận từ những chứng cứ có mặt tại hiện trường, có thể là bụi hoặc mẩu lá cây hoặc chỉ là các vết sơn nhỏ, có thể phải ngửi, nếm, và thường là soi qua kính hiển vi và nhận biết các nhất bằng rất nhiều công nghệ tân tiến. Trớ trêu thay, một người đã từng đi khắp các ngõ ngách của New York để lập đủ loại từ điển về các loại đất, các thông tin khác nhau để bất kì khi nào tra cứu cũng có thể nhận biết được những điều riêng của từng vùng thì nay lại bị khoá chân, theo đúng nghĩa đen, hay nói đúng hơn là khoá-cả-4-chi, chỉ có thể cử động phần đầu và cổ, cử động nhẹ ở vai và ngón giữa bàn tay trái. Hiện tại Lincoln chỉ có thể nhắm mắt lại và dạo chơi vòng quanh New York thông qua trí nhớ và trí tưởng tượng siêu việt của bản thân, nhưng tất cả những gì anh ghi nhớ chỉ là hình ảnh của quá khứ, và những điều hiện tại thay đổi hay không tính được đã làm khó anh rất nhiều khi không thể trực tiếp đến hiện trường. Ở phần đầu của loạt truyện, Lincoln đang đàm phán với bác sĩ Berger để giúp mình “được” chết, cũng là một sự giải thoát với anh khi không thể tiếp tục với nguy cơ có thể sống thực vật bất kì lúc nào, và một khi anh đã vào trạng thái thực vật thì không thể chết, mà cũng không thể tự quyết định quyền được chết nữa.

Amelia Sachs là một nhân viên cảnh sát xuất hiện với vai trò giúp Lincoln có cảm giác thật hơn về hiện trường, không chỉ miêu tả lại về mùi, âm thanh, hình ảnh, khám nghiệm hiện trường mà đôi khi cô còn đưa mình vào cùng suy nghĩ với hung thủ để nhìn hiện trường từ một góc nhìn khác. Quyển 1 mở ra khi Amelia chuẩn bị rời khỏi bộ phận và đây là buổi làm việc cuối cùng của cô. Chính lúc này, cô phát hiện hiện trường của một vụ án đặc biệt, mà trong khoảng thời gian rất ngắn cô phải tìm cách tối ưu nhất để chặn các ngả đường hung thủ có khả năng trốn thoát. Lincoln đã chọn cô làm trợ thủ vì quyết định táo bạo và dứt khoát của Amelia ở thời điểm đó. Đọc như kiểu xem hai luồng dữ liệu: input thô từ Amelia → xử lý và suy luận từ Lincoln.

Hung thủ, “kẻ tầm xương” không giết người theo cách “đơn giản”. Hắn biến tội ác thành một trò chơi man rợ: mỗi hiện trường vừa là án mạng, vừa để lại những manh mối kỳ quái dẫn đến nạn nhân tiếp theo. Vấn đề là, những manh mối này khó đến mức… nếu ngoài đời thật chắc cảnh sát chẳng bao giờ hiểu nổi. Mình không viết thêm về nội dung nữa sợ spoil.

The Bone Collector cũng giống như nhiều truyện trinh thám khác: càng đọc càng thấy vô lý, nhưng lại càng cuốn. Một cuốn truyện đáng lẽ phải khiến mình “dùng não” để suy luận, nhưng nếu thực sự dùng não thì sẽ thấy nhiều chỗ… khá ngu =))) Thế mà vẫn lôi được mình đọc liền mạch, chỉ vì sự tỉ mỉ đến mức ám ảnh trong từng mẩu chứng cứ – một hạt bụi, một vết sơn, một cọng rơm đều có thể biến thành manh mối.

Cách viết của Jeffery Deaver cũng rất “đã”, mạch nhanh, từ vựng chọn lọc, kiểu tác giả mà lâu lâu lại muốn nhặt một quyển lên để đọc ngấu nghiến trong hai ngày cuối tuần. Kẻ tầm xương vừa là quyển mở màn series Lincoln Rhyme, vừa là quyển nổi tiếng nhất, nên nếu muốn bắt đầu với Deaver thì đây chính là lựa chọn hợp lý.

Thông tin chính

Tên tác phẩm: Cái ghế trống (The Empty Chair)

Tên tác giả: Jeffery Deaver

Lincoln Rhyme #3

Cốt truyện và vài suy nghĩ

Truyện nhắc rất nhiều lần “trong các vụ bắt cóc thông thường, chỉ sau 24 giờ là kẻ bắt cóc sẽ mất kiên nhẫn với con tin, và khả năng tử vong là rất cao”. Vậy nên, trong vòng 24 giờ đợi phẫu thuật, để giết thời gian (như Rhyme và Sachs đã nói), cặp đôi này lại tiếp tục phối hợp để tìm ra Insect Boy (Thằng Bọ) – kẻ bắt cóc hai cô gái và giết hại một cảnh sát bằng ong bắp cày.

Rhyme đã quá tuyệt vọng với tình trạng của bản thân khi gần như không thể cử động được và đương nhiên, không thể sinh hoạt bình thường nếu thiếu đi sự trợ giúp từ Thom. Sau 14 tháng chờ đợi, cuối cùng anh cũng được xếp lịch mổ để cải thiện tình hình ở Trung tâm y tế của Đại học North Carolina. Sachs không ủng hộ cho lần mổ này, bởi cô nghĩ khả năng mổ thành công không cao trong khi khả năng thất bại trở thành người thực vật hoặc chết thì cao hơn rất nhiều, hơn nữa cho dù ca mổ có thành công, Rhyme sẽ lại đi lại được, trở thành một Rhyme mà cô không biết, và liệu có thể không còn cần cô nữa hay không. Phần này đọc cảm giác hơi bị OCC (sai tính cách nhân vật) một chút, Rhyme không còn là Rhyme mà Sachs cũng có vài lựa chọn không hề phù hợp với tính cách của nhân vật (bản thân Rhyme cũng nhận định khi Sachs quyết định như vậy, nhưng cho dù là quyết định bồng bột khác thường, mình không cho là Sachs có thể đưa ra những quyết định như ở nửa sau của truyện).

Kẻ bắt cóc mà Rhyme và Sachs đuổi theo được biết đến là Thằng Bọ, một kẻ bất hảo có quá khứ sống cô độc vì gia đình đều qua đời trong một tai nạn, bị ảnh hưởng thần kinh và bị bạn bè tẩy chay bắt nạt. Người duy nhất mang lại ánh sáng, bảo vệ cho Thằng Bọ dù chỉ một lần là Mary-Beth, nên từ đó hắn theo dõi cô mọi nơi. Thằng Bọ sở dĩ được gọi như vậy vì nó rất thích các loại côn trùng, tìm hiểu và nuôi đủ loại. Cũng nhờ những kiến thức về côn trùng mà Rhyme “đọc vị” được những tính toán của Thằng Bọ trong quãng đường trốn chạy.

Vấn đề nảy ra khi phương pháp điều tra hiện trường một cách vô cùng tỉ mẩn của Rhyme khó có thể thực hiện được khi cảnh sát ở đây không tôn trọng nguyên tắc bảo vệ hiện trường (hút thuốc lá, để lại vết giày tứ tung, khám nghiệm không theo quy trình, gió từ cánh máy bay trực thăng thổi nát hiện trường, rồi thì trao giải thưởng nên người dân đổ xô đến tìm kiếm,…). Sau đó là các đối tượng muốn tung thông tin phản điều tra, và sự hợp tác với một cộng sự hoàn toàn mới trong điều kiện trang thiết bị không đầy đủ như ở nhà (phải đặt mẫu xét nghiệm trên tờ hoạ báo quảng cáo haha).

Nửa đầu của truyện có mạch phát triển khá ổn định, đến nửa sau mạch bị đẩy hơi nhanh, và cái kết đến quá nhanh và bất ngờ làm người đọc (mình) có cảm giác hơi hẫng (cộng khó tin). Riêng tập này, mình có cảm giác là được viết từng kỳ chứ không phải thành một quyển hoàn chỉnh, vì cao trào cứ đẩy nối tiếp cao trào, rồi người chết lại nối tiếp người chết, nút thắt này chưa gỡ nút thắt khác lại mở ra chồng chéo lên nhau, suy luận cũng hời hợt.

Chi tiết chính nhất của truyện cũng được đặt làm tên truyện, “chiếc ghế trống” (một phương pháp điều tra tâm lí tội phạm, yêu cầu đối tượng nói chuyện với chiếc ghế khi tưởng tượng đó là một người đặc biệt với đối tượng), cũng không hẳn là bước ngoặt thay đổi tình huống truyện, nên mình không rõ tại sao tác giả lại đặt tên như vậy nữa. Hai tập trước đều là đặt theo tên của thủ phạm, tập này muốn “giấu” hay sao? Nếu theo tư duy tương tự, có lẽ mình sẽ nhớ nội dung của tập này hơn nếu đặt tên là “tổ ong bắp cày” (chi tiết có nhắc tới xuyên suốt, và khẳng định lại ở phần cuối truyện).

Tuy các vụ án không liên quan đến nhau, nhưng quan hệ nhân vật và sự phát triển trong mối quan hệ của hai nhân vật chính thể hiện rõ sự thay đổi theo từng tập nên càng đọc càng cảm thấy nên đọc đúng theo thứ tự nếu muốn hiểu rõ mạch truyện. Tập này tác giả có vẻ chú trọng vào mối quan hệ của Rhyme và Sachs, tỉ như chuyện Sachs đã tích cực tìm đọc sách của Rhyme để có thể chủ động hơn trong việc điều tra hiện trường, hay như ở giữa truyện có một cuộc đấu trí đấu mưu giữa hai người, và những suy nghĩ của Sachs về ca mổ, về “chiếc ghế trống” xuyên suốt truyện.

Tuy nhiên so với hai quyển trước thì kết thúc của vụ này hơi bị cổ tích một chút, nên tạo cảm giác hẫng, đọc xong một thời gian rồi mà vẫn không thể tin được có một cái kết hoàn mĩ (đầy tính sắp đặt khiên cưỡng) như vậy. Tổng kết thì đây là một quyển đáng đọc để hiểu thêm về hai nhân vật, cũng như rất hấp dẫn với các phần dẫn dắt người đọc qua việc Thằng Bọ đặt bẫy dựa theo tập quán sống của côn trùng; ngoài ra thì giống các tác phẩm khác, việc Rhyme ghi chép lại các gợi ý trên bảng và giải thích mạch suy nghĩ cũng biến việc đọc vụ án (hơi dở hơi này) hấp dẫn lên rất nhiều.

Đánh giá tổng thể: 7.0/10.0⭐️.