Sách về tối giản gồm bốn phần: triết lý, phương pháp, ứng dụng theo từng phòng, và mở rộng sang lối sống.
Phần 1: Philosophy – Triết lý tối giản
Đầu tiên là chúng ta cần nhìn lại mối quan hệ giữa con người và đồ đạc. Một món đồ không chỉ chiếm chỗ, nó còn ngốn năng lượng: ta phải nghĩ cách mua, giữ gìn, bảo quản, rồi áy náy nếu bỏ đi. Sở hữu nhiều chưa chắc đã thoải mái; đôi khi càng ít, ta càng nhẹ nhõm.
Vài nguyên tắc đáng ghi lại:
- You are not what you own: Đồ đạc không phải là con người bạn. Những món đồ “aspirational” (ví dụ mua dụng cụ tập gym để tưởng tượng mình sẽ thành vận động viên) thường chỉ kéo bạn vào ảo tưởng.
- Less stuff = less stress: Sở hữu nhiều đồng nghĩa với nhiều trách nhiệm—mua sắm, giữ gìn, bảo quản. Giảm đồ nghĩa là giảm bớt gánh nặng tinh thần.
- Less stuff = more freedom: Đồ đạc có thể biến thành cái neo, giữ chúng ta khỏi những thay đổi hay trải nghiệm mới. (Nhiều đồ quá mỗi lần dọn nhà chuyển nhà muốn làm mồi lửa luôn…)
- Become detached: Nghĩ về lần đi du lịch chỉ với một balo, bạn vẫn sống ổn. Vậy thì, tại sao ở nhà lại cần nhiều đến thế?
- Be a good gatekeeper: Hãy coi ngôi nhà như một không gian thiêng liêng, bạn là người gác cổng. Khi đồ muốn vào, bạn có quyền nói “xin lỗi, hết chỗ”.
- Enjoy without owning: Có những niềm vui đến từ việc mượn, thuê, chia sẻ, chứ không nhất thiết phải sở hữu.
- The joy of enough: Lão Tử từng nói: 知足者富 (biết đủ là giàu). Làm một danh sách những gì bạn đã có, và bạn sẽ thấy mình đã dư dả hơn mình nghĩ.
Phần 2: STREAMLINE – 10 bước dọn dẹp
STREAMLINE là công cụ trung tâm của cuốn sách. Mười nguyên tắc này giúp ta biết cách xử lý đống đồ đang có:
- Start over: Lấy hết ra, bắt đầu lại từ đầu. Mình hay follow mấy anh sống tối giản trên YouTube xong đi giúp người ta dọn đồ cũng theo sát nguyên tắc này, muốn dọn dẹp quần áo: lôi tất cả quần áo ở mọi nơi ra và bắt đầu với cái tủ trống, sau đó xếp lại những thứ mình thật sự cần. (Tuy thực tế là có lúc bê quần áo ra xong hứng thú đã hết, quần áo đầy nhà không chốn đặt chân…)
- Trash, treasure, transfer: Chia thành bỏ đi, giữ lại, hoặc cho đi.
- Reason for each item: Đặt câu hỏi, lý do món này tồn tại là gì?
- Everything in its place: Mọi thứ phải có chỗ riêng. Cái này mình cảm nhận rất rõ nét, khi đồ đạc nào cũng có vị trí của nó thì mình cũng hình thành luôn thói quen là đồ nào về đúng chỗ đó, hoặc đi đến chỗ A mà không thấy đồ vật ở đó thì sẽ đi dọn dẹp để các thứ về đúng vị trí.
- All surfaces clear: Bề mặt không phải chỗ để đồ. Ngày xưa nhà mình có một vị trí thần kỳ là: nóc tủ tivi, nơi cả nhà mình quăng mọi thứ lên đó =)), tìm cái gì ở đó cũng thấy nên rất bừa bộn, bàn học mình trước đây cũng rất bừa. Từ ngày dọn dẹp các mặt phẳng nhìn thấy đập vào mắt như bàn học, bàn bếp, sàn nhà,… tự dưng thấy nhà gọn hẳn.
- Modules: Gom nhóm đồ tương tự lại.
- Limits: Đặt giới hạn rõ ràng cho từng loại.
- One in, one out: Một món mới vào thì một món cũ phải đi.
- Narrow it down: Ưu tiên đa năng, số hoá khi có thể. Sau khi tải gần 1 tạ sách về Việt Nam thì giờ mình quyết định chỉ đọc sách điện tử thôi :(.
- Everyday maintenance: Duy trì mỗi ngày.
Phần 3: Room by Room – Áp dụng từng phòng
Trong sách có hướng dẫn đi qua từng không gian: phòng khách, phòng ngủ, bếp, văn phòng tại gia, thậm chí garage. Ở đâu cũng có cách áp dụng STREAMLINE, khá thực tế có thể vừa đọc vừa thực hành theo.
Phần 4: Lifestyle – Tối giản lối sống
Phần cuối mở rộng ý tưởng tối giản sang cả thời gian và năng lượng. Ta có thể STREAMLINE lịch trình: học cách nói “không”, gom nhóm công việc tương tự, ủy quyền, chuẩn hoá các việc lặp lại, rồi có thể trở thành một “minsumer” – người tiêu dùng tối thiểu, tác động ít hơn đến môi trường.
Cuốn này thì không có gì quá mới so với những tư tưởng tối giản hay thấy, nhưng viết rất gẫy gọn, mang tính thực hành cao, nhiều ý tưởng gẫy gọn nên mình khá thích.